Άρθρο του Γιώργου Παπανδρέου, πρώην Πρωθυπουργού της Ελλάδας και Προέδρου του International Olympic Truce Centre, στο Euronews, ενόψει της έναρξης των χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων 2026:
«Καθώς ο κόσμος στρέφει το βλέμμα του προς τους αλπικούς ορίζοντες των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων Μιλάνο–Κορτίνα 2026, ετοιμαζόμαστε να γίνουμε μάρτυρες εντυπωσιακών επιτευγμάτων αντοχής και αριστείας μέσα στο χιόνι και τον πάγο.
Η Ιταλία ανοίγει για ακόμη μία φορά την αγκαλιά της με τον μοναδικό συνδυασμό πολιτισμού, ιστορίας και φιλοξενίας που τη χαρακτηρίζει, μετατρέποντας τους Χειμερινούς Αγώνες σε μια γιορτή όχι μόνο του αθλητισμού, αλλά και της κοινής μας ανθρωπιάς.
Όμως αυτή η στιγμή απαιτεί κάτι περισσότερο από χειροκρότημα. Μας καλεί να σταθούμε και να θέσουμε ένα βαθύτερο ερώτημα: γιατί έχουν σημασία οι Ολυμπιακοί Αγώνες – ιδίως σήμερα, την ώρα που η Ευρώπη και ο κόσμος αντιμετωπίζουν μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων γενεών;
Για πολλούς, οι Αγώνες αποτελούν ένα συναρπαστικό θέαμα, μια πηγή εθνικής υπερηφάνειας, μια παγκόσμια γιορτή ανθρώπινων επιτευγμάτων ή μια ευκαιρία εσόδων για τηλεοπτικά δίκτυα και χορηγούς. Όλα αυτά ισχύουν. Δεν συνιστούν όμως την πραγματική τους κληρονομιά.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες γεννήθηκαν ως θεσμός ειρήνης.
Πολύ πριν από τα σύγχρονα στάδια και το τηλεοπτικό κοινό, ο αρχαίος ελληνικός κόσμος γνώριζε πλούσια αθλητική δραστηριότητα, με αγώνες όπως τα Πύθια, τα Νέμεα, τα Ίσθμια και τα Παναθήναια. Ένας όμως ξεχώριζε: οι Αγώνες που διεξάγονταν στην Ολυμπία.
Η ίδρυσή τους ακολούθησε τη συμβουλή της ηθικής πυξίδας της εποχής, των σοφών γυναικών του Μαντείου των Δελφών, που παρότρυναν τις αντίπαλες πόλεις-κράτη να συνδέσουν τον αθλητικό ανταγωνισμό με μια ιερή συμφωνία ειρήνης.
Έτσι γεννήθηκε η εκεχειρία, η Ολυμπιακή Εκεχειρία.
Όταν η ισχύς υποκλινόταν στις κοινές αξίες.
Πριν από κάθε διοργάνωση, κήρυκες διέτρεχαν τον ελληνικό κόσμο ανακοινώνοντας την αναστολή των εχθροπραξιών. Οι στρατοί σταματούσαν τις συγκρούσεις. Οι ταξιδιώτες απολάμβαναν ασφαλή διέλευση. Όσοι εισέρχονταν στην Ολυμπία το έκαναν άοπλοι, σε ιερό έδαφος όπου η βία απαγορευόταν.
Για πάνω από χίλια χρόνια, αυτή η εκεχειρία άντεξε – η μακροβιότερη συνεχής ειρηνευτική συμφωνία στην καταγεγραμμένη ιστορία. Και εφαρμοζόταν.
Όταν η Σπάρτη παραβίασε την Εκεχειρία κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο το 420 π.Χ., καταδικάστηκε δημόσια, τιμωρήθηκε με πρόστιμο και αποκλείστηκε από τους Αγώνες. Ακόμη και η ισχυρότερη δύναμη της εποχής δεν ήταν υπεράνω των κοινών κανόνων ειρήνης.
Σε εκείνη την ιερή στιγμή, η ισχύς υποκλίθηκε στις κοινές αξίες.
Για να κατανοήσουμε τη δύναμη αυτής της ιδέας, αρκεί να συγκρίνουμε τους Ολυμπιακούς Αγώνες με τη ρωμαϊκή αρένα.
Και οι δύο ήταν θεάματα, αντιπροσώπευαν όμως αντίθετα οράματα πολιτισμού.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες τιμούσαν την ανθρώπινη αριστεία. Αγώνες ειρηνικού ανταγωνισμού, καλλιτεχνική έκφραση, ισότητα μεταξύ ελεύθερων πολιτών, με κανόνες που διασφάλιζαν τη δικαιοσύνη. Οι νικητές στεφανώνονταν με κλαδί ελιάς, γίνονταν αθάνατοι μέσω της ποίησης και της γλυπτικής.
Η αρένα εξυμνούσε την κυριαρχία και τη ωμή βία. Δούλοι και αιχμάλωτοι μάχονταν για την επιβίωσή τους, με τον αυτοκράτορα να αποφασίζει τη ζωή ή τον θάνατο με έναν αντίχειρα – όπως σήμερα, συμβολικά, το κάνουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ανθρωπιά επισκιάζονταν από τη δύναμη.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ανέδειξαν την ειρηνική άμιλλα, την αξιοπρέπεια, την ελευθερία και την αριστεία. Η αρένα ύμνησε τη βία, τον έλεγχο και την κυριαρχία.
Δύο κοσμοθεωρίες. Απόδειξη ότι η ανθρωπότητα έχει επιλογές. Τις ίδιες επιλογές αντιμετωπίζουμε και σήμερα.
Τιμούμε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ή την ωμή ισχύ;
Διοχετεύουμε τη δύναμη προς τη δικαιοσύνη και τη συνεργασία, ή μήπως προς την κυριαρχία και την ύβρη;
Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά σε αυτό το σταυροδρόμι.
Όχι ρομαντισμός, αλλά ρεαλισμός»