Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου (16 Ιουνίου 1952) είναι Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πολιτικός, βουλευτής και πρώην πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (8 Φεβρουαρίου 2004 – 18 Μαρτίου 2012), ενώ διετέλεσε και 11ος πρωθυπουργός της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (6 Οκτωβρίου 2009 – 11 Νοεμβρίου 2011), μετά τη νίκη του κόμματος στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.

Γιώργος Α. Παπανδρέου

Για το θάνατο του Τζαλάλ Ταλαμπανί | 03.10.2017

Γκουτέρες, Σάντσεθ και Παπανδρέου στη ΣΔ, στην έδρα του ΟΗΕ | Γραφείο Τύπου 14.07.2017

Επανεκλογή Γιώργου Α. Παπανδρέου στην Προεδρία της Σοσιαλιστικής Διεθνούς | 03.03.2017

Για το θάνατο του Γιάννη Κουνέλλη | 18.02.2017

Επιστολή της Διεθνούς Επιτροπής για τα Ναρκωτικά προς τον πρόεδρο Ομπάμα | 19.01.2019

Σχετικά με την αίτηση της Ένωσης Κεντρώων στη ΣΔ | Γραφείο Γιώργου Α. Παπανδρέου 18.01.2017

«Μία επιτυχία στην υπόθεση της Κύπρου, θα βοηθούσε την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή» | 19.04.2016

Αγορά • Δημοκρατία | Εκτύπωση

Είναι η Δημοκρατία το ουσιαστικό διακύβευμα;

 

Σήμερα, που παντοδύναμες αγορές και οικονομικά κέντρα απειλούν τις κοινωνικές, συλλογικές κατακτήσεις, η Δημοκρατία είναι και πάλι το ουσιαστικό διακύβευμα, μιας και η συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων είναι συνεχώς και μικρότερη.

Η Δημοκρατία αποτέλεσε την πολιτική καινοτομία που απελευθέρωσε τους πολίτες από το φόβο του κάθε τυράννου, μονάρχη, των δογμάτων. Υπήρξε η συλλογική απάντηση των πολιτών στη φυσική ροπή των δυνατών να συγκεντρώνουν και να μεγιστοποιούν την εξουσία και τον πλούτο τους. Σήμερα, που παντοδύναμες αγορές και οικονομικά κέντρα απειλούν τις κοινωνικές, συλλογικές κατακτήσεις, η Δημοκρατία είναι και πάλι το ουσιαστικό διακύβευμα, μιας και η συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων είναι συνεχώς και μικρότερη.

  1. Σε ποιους τομείς της σύγχρονης πραγματικότητας θεωρείτε πως υπάρχει σήμερα έλλειμμα Δημοκρατίας;
  2. Με ποιους τρόπους θεωρείτε πως θα μπορούσε, σήμερα, να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων;

 

*photo by suxsieq.
 

Συμμετοχή

Συνδεθείτε για να συμμετέχετε στη συζήτηση

ή

Δεν έχετε λογαριασμό; Εγγραφείτε

Ξεχάσατε το συνθηματικο σας ;

Δημιουργία Λογαριασμού

Ελέγξτε το password

Θέλω να λαμβάνω το newsletter (preview) του papandreou.gr

 

Απόψεις

  • kostas • 9 Ιανουαρίου 2014, 03:23

    Η Δημοκρατία σήμερα είναι δυστυχώς και πάλι το ουσιαστικό διακύβευμα. Γράφω <>, διότι μετά τόσα χρόνια, από την αποκατάστασή της, θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένη και κυρίως να είναι σεβαστή και κατανοητή από κάθε πολίτη. Όμως ας αναλογιστούμε λίγο και πρώτα απ’ όλα αν αυτά τα χρόνια ο κόσμος και ο κάθε πολίτης, δημοκρατικών πεποιθήσεων πολίτης, αντιλήφθηκε, την πραγματική έννοια της Δημοκρατίας. Διότι καθημερινά γινόμασταν μάρτυρες καταπάτησης των δημοκρατικών θεσμών, της έννοιας της Δημοκρατίας και η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών αδιαφορούσε επιδεικτικά. Πρώτα απ’όλα λοιπόν, έλλειμμα Δημοκρατίας υπάρχει, επειδή ποτέ δεν υπήρξε ουσιαστική και σοβαρή διαπαιδαγώγηση του κόσμου, στην έννοια του όρου. Ο,τι Δημοκρατία, δεν ισούται μόνο, με ένα σωρό αναφαίρετα δικαιώματα και κεκτημένα, τόσο σε συλλογικό επίπεδο όσο και σε ατομικό αλλά και με σημαντικότατες και απαράλειπτες υποχρεώσεις, προς το κράτος και προς τον συνάνθρωπο. Όταν απο το σχολείο δεν υπάρχει η δυνατότητα να γνωρίσει κανείς τις αρετές της έννοιας αυτής, τότε δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος να αναρωτιόμαστε πώς αναπαράγονται και επιβιώνουν συνεχώς συνθήματα όπως, <> και άλλα τέτοιου τύπου λαικιστικά φαινόμενα. Επιπλέον χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης άποψης, είναι και η αποχή των ψηφοφόρων απο τις κάλπες, στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις καθώς και η αδιαφορία για το πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας, η άποψη πως οι πολιτικοί φταίνε για όλα και πως όλοι είναι ίδιοι. Δυστυχώς όλα αυτά τα χρόνια ο φασισμός εκτρεφόταν στην κοινωνία μας, σε διάφορα επίπεδα. Η οικονομική κρίση ήταν απλά ο καταλύτης για να ξεσπάσει αυτό το φαινόμενο. Αυτή η έλλειψη λοιπόν <>, αν μου επιτρέπετε την έκφραση, σε συνδυασμό με την συντονισμένη επίθεση των αγορών και των οικονομικών κέντρων στα κεκτημένα των πολιτών, απειλούν ευθέως την Δημοκρατία σήμερα. Στις δημόσιες αποφάσεις, στην πολιτική, στην δικαιοσύνη, στην παιδεία, στην υγεία, στην ενημέρωση, στην εργασία, υπάρχει σοβαρότατο έλλειμμα Δημοκρατίας. Διότι δεν υπάρχει πλήρης διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση, ( δεν ξεχνάμε και οφείλουμε να αντισταθούμε στον πόλεμο που δέχονται η ΔΙΑΥΓΕΙΑ και η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση ), δεν υπάρχει αξιοκρατία στο δημόσιο, δεν υπάρχουν ίσες ευκαιρίες στην υγεία και στην παιδεία. Θεμέλιοι λίθοι όλα αυτά για να λειτουργεί σωστά μια δημοκρατική κοινωνία, κι όμως λείπουν. Σήμερα περισσότερο απο κάθε άλλοτε πρέπει οι πολίτες να συμμετέχουν στην λήψη αποφάσεων. Μέσα απο δημοψηφίσματα. Μέσα απο τις εκλογές. Μέσα απο τον διάλογο, με τα συνδικαλιστικά όργανα. Μέσα απο τα ανεξάρτητα και αντικειμενικά Μ.Μ.Ε.. Η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης πρέπει να παίξει τον πρωταρχικό ρόλο. Ο πολίτης να έχει άμεση επαφή και κριτική με τις αποφάσεις που λαμβάνονται γι αυτόν. Να σχολιάζει, να προτείνει λύσεις μέσα απο τον υπολογιστή του, απο το σπίτι του, τον χώρο εργασίας του. Ακόμα και σε Ευρωπαικό επίπεδο, η Ε.Ε. οφείλει με τους ίδιους ή παρόμοιους τρόπους να δίνει στον Ευρωπαίο πολίτη τη δυνατότητα να εκφράζεται. Έτσι ώστε να νιώσουμε όλοι πως βρισκόμαστε στο κέντρο των αποφάσεων. Να νιώσουμε πως ανήκουμε ισότιμα στην Ευρωπαική οικογένεια. Όμως τίποτα απο αυτά δεν θα έχει νόημα αν δεν δώσουμε ,όπως προείπα, στον κόσμο, υγιή δημοκρατική συνείδηση και σκέψη.
    Κάποτε, οι Σοσιαλιστές, απέναντι στη διχόνοια, τον εμφύλιο, τον αλληλοσπαραγμό, τη βία, την τρομοκρατία και το σκοταδισμό, απαντήσαμε με την αναγνώριση της Εθνικής μας Αντίστασης, με την εθνική συμφιλίωση, την ενότητα, την πρόοδο και κυρίως τη Δημοκρατία. Στο χέρι μας είναι να το κάνουμε άλλη μια φορά.

  • Γιώργος Α. Παπανδρέου • 28 Ιανουαρίου 2014, 14:30

    Ευχαριστώ πολύ για τη συμβολή σας.

  • Pantelis Prezas • 18 Φεβρουαρίου 2014, 08:06

    Το θέμα “δημοκρατία σήμερα” αποτελεί μια πρόκληση. Πρόκληση που απευθύνεται στη λογική μας, στο συναίσθημά μας αλλά κυρίως στον ανθρωπισμό μας. Η διαπραγμάτευση τέτοιων εννοιών, αγγίζει τη φιλοσοφία που καθ’ ένας μας έχει για τη ζωή και την αξία της. Είναι προσωπική αναμέτρηση με το χθες το σήμερα αλλά κυρίως για το αύριο. Το δικό μας, της οικογένειάς μας, αλλά και της χώρας μας και της ανθρωπότητας όλης. Γιατί η δημοκρατία χτίζεται λιθαράκι- λιθαράκι, στην ψυχή του καθ’ ενός μας, στην οικογένειά μας και στις κοινωνικές και επαγγελματικές μας συναναστροφές, στην καθημερινότητά μας. Δημοκρατία πρέπει να υπάρξει σε κάθε κύτταρο της κοινωνίας μας για να υπάρξει στη χώρα μας.
    Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η δημοκρατία είναι έννοια συγγενική με την έννοια της ελευθερίας. Οι δυο αυτές έννοιες έχουν δυναμική αλληλεξάρτηση. Αλλά έχουν κι άλλο ένα κοινό γνώρισμα. Όταν εγκαθίστανται στην κοινωνία, δρουν πάντα ανατρεπτικά, ριζοσπαστικά και καθαρτικά. Όμως ΠΟΤΕ δεν χαρίζονται. ΠΑΝΤΑ κατακτιώνται.
    Η δημοκρατία απευθύνεται στα ανώτερα επίπεδα διαλογισμού της ανθρώπινης διανόησης. Δεν είναι τυχαίο που ευδοκίμησε ιστορικώς σε μέρη που οι λαοί είχαν λύσει τις βασικές τους ανάγκες βιοπορισμού. Ούτε πως αυτή υποχωρεί σε περιόδους οικονομικής κρίσης. Για να μπορέσει ο άνθρωπος να “ανέβει” πνευματικά, διανοητικά, να διαλογιστεί, πρέπει να μην πεινά, να μην κρυώνει, να νιώθει ασφάλεια. Διαφορετικά το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, υπερκαλύπτει κάθε άλλο αίσθημα.
    Υποστηρίζω λοιπόν, πως η δραματική μείωση του βιοτικού επιπέδου εκατομμυρίων ανθρώπων στη χώρα μας αλλά και στην Ευρώπη, αποτελούν πλήγμα, εκτός των άλλων και στο δημοκρατικό τρόπο σκέψης και έκφρασης των λαών της Ευρώπης. Ο αγώνας για δικαιότερη κατανομή του πλούτου, ο αγώνας για εξάλειψη της πείνας, ο αγώνας για δημόσια δωρεάν υγεία, για κοινωνική και εθνική ασφάλεια, είναι τελικά και αγώνας για το βάθεμα και το πλάτεμα της δημοκρατίας.
    Ερώτημα λογικής: Όταν βρέχει έχει σύννεφα. Όταν έχει σύννεφα βρέχει πάντα; κατ΄ αναλογία: Όταν λυθούν οι βιολογικές ανάγκες του ανθρώπου, μπορεί να υπάρξει δημοκρατία. Αλλά όταν υπάρξει κοινωνική ευμάρεια υπάρχει πάντα δημοκρατία; Η ζωή έχει απαντήσει αυτό το ερώτημα.
    Προσωπικά δεν γνωρίζω αν έχει υπάρξει αξιόπιστη επιστημονική έρευνα που να μελετά διαχρονικά το επίπεδο δημοκρατίας σε μια χώρα σε συνάρτηση με τους οικονομικούς δείκτες ανάπτυξης αυτής της χώρας. Ίσως γιατί εμπλέκονται ασταθείς και παράγοντες που είναι δύσκολο να μετρηθούν όπως η παραοικονομία, η ευτυχία αλλά και η δημοκρατία. Πιστεύω όμως, πως αν προσπαθούσαμε να σχηματοποιήσουμε τα αποτελέσματα μιας τέτοιας έρευνας, τότε, είτε με ακρίβεια είτε με μεγάλη προσέγγιση, θα σχηματίζαμε μια κανονική κατανομή (γνωστή και ως Γκαουσιανή κατανομή από τον Johann Carl Friedrich Gauss ) που άλλωστε ακολουθούν τα περισσότερα συνεχή (φυσικά και θα ΄λεγα και κοινωνικά) φαινόμενα .(Μοιάζει με λόφο) Με άλλα λόγια, όταν πάψει ο άνθρωπος να ενδιαφέρεται για το ψωμί του και αρχίσει να ενδιαφέρεται για το “παντεσπάνι”, υποχωρεί και η προσήλωσή του στη δημοκρατία. Η μεσαία τάξη συνεπώς πιστεύω πως ήταν πάντα “ο φορέας” της δημοκρατίας, του δημοκρατικού τρόπου ζωής και σκέψης.

    Για όλα τα παραπάνω, θα ήταν λάθος να μπούμε στη διαδικασία να ψάξουμε εξειδικευμένα πού υπάρχει σήμερα έλλειμμα δημοκρατίας. Υποστηρίζω, λίγο υπεραπλουστευόμουν το παραδέχομαι, πως ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει δημοκρατικά αν: α) του το επιτρέψουν οι συνθήκες (βιοποριστικές ανάγκες) και β) αν το θελήσει ο ίδιος (η μαλθακότητα ή αλλιώς ο πολυτελής τρόπος διαβίωσης είναι ανασχετικός παράγοντας).

    Σήμερα λοιπόν στην κοινωνία μας έχουμε και τα δύο στο μέγιστο βαθμό. Το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ φτωχών και πλούσιων, συντελεί ώστε από τη μια να έχουμε υπερβολική φτώχεια και από την άλλη υπερβολικό πλούτο. Υπάρχει το θερμοκήπιο για αντιδημοκρατικές συμπεριφορές. Παντού μπορεί να δει γύρο του, καθ΄ ένας μας, “έλλειμμα δημοκρατίας”. Ή ακόμα χειρότερο: Να μην το δει καθόλου (αν και φυσικά υπάρχει). Αυτό βέβαια δεν δημιουργήθηκε σήμερα στη χώρα μας. Σήμερα βέβαια γιγαντώθηκε! Άρχισε όμως μετά την ανολοκλήρωτη μεταπολιτευτική “ειρηνική επανάσταση” . Δημιουργήθηκε υποστηρίζω “την εποχή της μαλθακότητας”. Τα χρόνια των διακοποδάνειων, των ατελείωτων(;) επιδοτήσεων, των προέδρων, του χρηματιστηρίου, των διορισμών, της αναξιοκρατίας…!
    Οι μάχες χαρακωμάτων που έδιναν και δίνουν όσοι παραμένουν συνεπείς με τις ιδέες τους και την ιστορία τους μοιάζουν χαμένες. Είναι όμως;

    Μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις αλλάζουν τον τρόπο ζωής μας καθημερινά. Μας παρέχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούμε, να μετακινούμαστε, να μαθαίνουμε, να θεραπευόμαστε, …, τελικά να ζούμε διαφορετικά. Θα έπρεπε να σκεφτόμαστε και διαφορετικά. Όμως δεν σκεφτόμαστε διαφορετικά. Είτε γιατί δεν θέλουμε, είτε ίσως γιατί δεν μπορούμε. Ο τρόπος σκέψης μας είναι στενά εγωκεντρικός. Αν και ο Κοπέρνικος απέδειξε πως η γη δεν είναι το κέντρο όλων, εδώ και σχεδόν 500 χρόνια, δεν έχουμε κατορθώσει να αποδεχθεί, ο καθ΄ ένας από εμάς, πως δεν αποτελεί το κέντρο του σύμπαντος.

    Ας είναι. Τι μπορεί να γίνει τώρα; Προτείνω κάτι τόσο απλό όσο και τόσο δύσκολο. Ένα πολιτικό κίνημα, με πολιτικό πρόγραμμα για πραγματική αναδιανομή του πλούτου, υπέρ των ασθενέστερων. Δεν έβαλα τυχαία τη λέξη “πραγματικής”! (ούτε βέβαια κίνημα) Γιατί αναδιανομή πλούτου με δάνεια, “ενισχύσεις” κάθε είδους αδιαφανείς και ανεξέλεγκτες, με κράτος “ημετέρων”, με έλλειμμα δημοκρατίας ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ! Καλύπτεται το πρόβλημα αλλά δεν λύνεται. Επανέρχεται πιο έντονο και δυσεπίλυτο. Το πρόβλημα το οικονομικό είναι τελικά πρόβλημα κοινωνικό, πολιτιστικό και κυρίως δημοκρατίας. Και τα προβλήματα δημοκρατίας λύνονται μόνο πολιτικά, με ειρηνικούς αγώνες κοινωνικούς και πολιτικούς. Αγώνες δύσκολους που απαιτούν πάντα κόπους και θυσίες.
    Συμπληρώνοντας τα παραπάνω θα ήθελα να καταθέσω την ανάμνηση μου από μια σπουδαία προσωπικότητα. Στις αρχές του 2000, συνομιλώντας με την κ. Λένα Κουτσοχέρα -Στρέφη, (σύζυγος του αείμνηστου ποιητή και πολιτικού Γιάννη Κουτσοχέρα), μου ανέφερε την αγωνία της για την ποιότητα της δημοκρατίας μας. Αν και ήταν τότε πάνω από 90 ετών, αναζητούσε να βρει τρόπους για να ξαναζωντανέψει ο τρόπος λήψης των αποφάσεων με αυθεντική, άμεση εμπλοκή του κάθε απλού πολίτη. Επειδή ήξερε πως ασχολούμουν κι εγώ με τις νέες τεχνολογίες αλλά και από πού κόλλησα το “μικρόβιο”, μιλήσαμε για την “ηλεκτρονική διαβούλευση” και για τη δυνατότητα “ηλεκτρονικών” δημοψηφισμάτων. Θυμάμαι ακόμα με πόση ελπίδα και θέρμη, με νεανικό ενθουσιασμό τολμώ να γράψω, ανέφερε τις δυνατότητες που ανοίγει μπροστά μας η εποχή της πληροφορικής για δημοκρατία όχι δια αντιπροσώπευσης αλλά ΑΜΕΣΗ δημοκρατία, όπως ήταν η πρώτη Αθηναϊκή δημοκρατία. Πίστευε πως μπορούσε πια με την πρόοδο της πληροφορικής να εκφράζεται ο κάθε πολίτης για όλα τα θέματα που τον αφορούν, όχι μόνο για τα πολύ μεγάλα. Πήγαινε η κ. Λένα σε (βαρετές κατά τα άλλα γι΄ αυτήν) δημόσιες εκδηλώσεις, όχι για άλλο λόγο. Αλλά για να βρει σημαντικούς ανθρώπους και να προωθήσει τις ιδέες του Γιάννη, για δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη. Θυμάμαι σε μια από τις επόμενες συναντήσεις μας, στο ιστορικό σπίτι της Σκουφά, πόσο χαρούμενη ήταν που μπόρεσε, σε μια επίσημη εκδήλωση για τους Ολυμπιακούς Αγώνες , να προωθήσει την ιδέα της άμεσης δημοκρατίας. Έστειλε τη σχετική γραπτή εισήγηση, σε έναν πολιτικό που πίστευε και αγαπούσε!
    Πραγματικά συμφωνώ απολύτως πως οι νέες τεχνολογίες έχουν πολλά να προσφέρουν ΚΑΙ στο ξαναζωντάνεμα της δημοκρατίας σήμερα. (Βέβαια, όπως κάθε εργαλείο, έχει χρήση ανάλογη με αυτή που ορίζει ο χρήστης του. Το μαχαίρι κόβει ψωμί, αλλά και σκοτώνει).

    Μεγάλο πρόβλημα σήμερα αποτελεί η συγκέντρωση της ενημέρωσης στα χέρια λίγων επιχειρηματιών. Θα περίμενε κάποιος, αφού υπάρχει το Internet, να μην υπάρχει και πρόβλημα ενημέρωσης. Δυστυχώς όμως, ο μεγάλος όγκος πληροφορίας που μας βομβαρδίζει, σε συνδυασμό με την αδυναμία αξιολόγησης αυτών των πληροφοριών από τον πολίτη, οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση όπου κυριαρχεί η παραπληροφόρηση και τελικά η μη ενημέρωση. Η λύση που προτείνω! Παραφράζοντας το ρητό των Κινέζων που λέει: αν θες να μην πεινάει κάποιος να τον μάθεις να ψαρεύει κι όχι να του δώσεις ένα ψάρι. Ανάλογα: αν θες να ενημερωθεί ο κόσμος να τον μάθεις πώς κριτικά να βρίσκει τις αληθινές ειδήσεις κι όχι να του πεις τι είναι αλήθεια.

    Τελειώνοντας θα ήθελα να εκφράσω την αισιοδοξία μου για το αύριο. Απαισιόδοξος ήμουν πριν, όταν η χώρα μας έμοιαζε σαν ένα όχημα χωρίς φρένα που κυλούσε στον κατήφορο και με επιβάτες χαμογελαστούς. Τώρα τουλάχιστον οι επιβάτες ψάχνουν να βρουν τρόπο για να φρενάρει το όχημα. Είμαι σίγουρος, με εφόδια την εφευρετικότητα, την αγωνιστικότητα αλλά και την ελληνική συνείδηση, πως θα το καταφέρουμε.

  • george drg • 27 Απριλίου 2014, 20:54

    Εμπνευσμένος από το θέμα της συζήτησης, μπήκα στην διαδικασία να γράψω ένα άρθρο με βάση τα δύο ερωτήματα τα οποία τίθενται αναφορικά με το έλλειμμα της Δημοκρατίας και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Εδώ θα αναφέρω τα πιο βασικά.

    Για να δώσουμε απάντηση στο πρώτο ερώτημα, θα πρέπει πρώτα να ορίσουμε (στο βαθμό του εφικτού πάντα, καθώς ένα τέτοιο εγχείρημα δεν είναι εύκολο) την έννοια της δημοκρατίας.

    Για τον ορισμό της δημοκρατίας, (σας) παραπέμπω στους καθηγητές Larry Diamond και Leonardo Morlino, και συγκεκριμένα στο άρθρο τους «An Overview», δημοσιευμένο στο Journal of Democracy.

    Για να θεωρηθεί ένα καθεστώς δημοκρατικό, απαιτούνται κατ’ ελάχιστον:
    α) Καθολικό δικαίωμα ψήφου στους ενήλικες
    β) Περιοδικές, ελεύθερες και δίκαιες εκλογές
    γ) Περισσότερα του ενός σοβαρά πολιτικά κόμματα
    δ) Εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης

    Λαμβάνοντας υπόψιν τις παραμέτρους γ και δ, αντιλαμβανόμαστε γιατί πλέον η Ρωσία και η Βενεζουέλα έχουν χαθεί από την σφαίρα των δημοκρατικών καθεστώτων .

    Θεωρώντας ότι πληρούμε τα ελάχιστα σαν χώρα (ως προς το δ, με το διαδίκτυο πλέον υπάρχουν σοβαρές εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης) και λαμβάνοντας ως βάση την ίδια πηγή , θα προχωρήσω σε μια ανάλυση της ποιότητας της δημοκρατίας σε κάποιους βασικούς τομείς, στους οποίους θεωρώ ότι υπάρχει έλλειμμα στη χώρα μας.

    Οι τομείς είναι οι εξής: κράτος δικαίου, συμμετοχή, πολιτική κουλτούρα, ανταγωνισμός, κάθετη και οριζόντια λογοδοσία.

    1) Το κράτος δικαίου είναι η βάση πάνω στην οποία όλοι οι άλλοι τομείς της δημοκρατίας στηρίζονται. Ένα αδύναμο κράτος δικαίου σημαίνει ότι η συμμετοχή των οικονομικά ασθενέστερων καταπιέζεται και οι ατομικές ελευθερίες δεν είναι ασφαλείς, οι ισχυροί και αυτοί που έχουν διασυνδέσεις ευνοούνται. Η διαφθορά και η κατάχρηση δύναμης είναι ανεξέλεγκτες, δεν υπάρχει ουσιαστικός πολιτικός ανταγωνισμός και οι πολιτικοί δεν λογοδοτούν ουσιαστικά στον λαό.
    Εδώ υπάρχουν κάποια βασικά ζητήματα στην Ελλάδα, αναφορικά με την διαφθορά και την κατάχρηση εξουσίας. Δυστυχώς στην χώρα μας μετά τη μεταπολίτευση έχουμε ακολουθήσει το δόγμα, ῾ψηφίζουμε ένα νόμο για ο,τιδήποτε προκύπτει᾽. Αυτό έχει οδηγήσει σε ένα αχανές νομοθετικό πλαίσιο, με αντικρουόμενους και πολλές φορές ανεφάρμοστους νόμους, δημιουργώντας ένα γραφειοκρατικό κράτος, όπου βασιλεύει η διαφθορά.

    2) Συμμετοχή. Μια ευνομούμενη δημοκρατική πολιτεία πρέπει να διασφαλίζει ότι όλοι οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιούν τα βασικά εργαλεία για να επηρεάζουν την διαδικασία λήψης αποφάσεων : να ψηφίζουν, να διαδηλώνουν και τέλος να οργανώνονται σε ομάδες για να προωθούν τα συμφέροντα τους. Αναφορικά με τη συμμετοχή, η ποιότητα της δημοκρατίας είναι υψηλή, όταν υπάρχει μεγάλη συμμετοχή όχι μόνο στις εκλογικές διαδικασίες, αλλά και στην πολιτική ζωή του τόπου γενικά, με συμμετοχή είτε στα κόμματα, είτε σε ΜΚΟ και κοινωνικούς οργανισμούς.
    Δυστυχώς, μετά την πτώση της δικτακτορίας, παρατηρείται μια διαρκής μείωση του ενδιαφέροντος των πολιτών για την πολιτική. Ειδικά τα τελευταία χρόνια με την κρίση χρέους, το πρόβλημα έχει επιδεινωθεί. Το ποσοστό συμμετοχής των ψηφοφόρων στις εκλογές παρουσιάζει σημαντική πτώση, το ίδιο και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Επίσης, πρόβλημα στον συγκεκριμένο τομέα αποτελεί η διαδικασία λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων, τα οποία κατά βάση λειτουργούν πίσω από κλειστές πόρτες, απουσία οποιουδήποτε ελέγχου πεπραγμένων τους.

    3) Ένα ακόμη βασικό ζήτημα είναι η ελάχιστη γνώση των πολιτών για την κυβέρνηση, τη διάρθρωση, τη λειτουργία της και εν γένει για τα κοινά. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζει και η πολιτική κουλτούρα και παιδεία των πολιτών, η ανεκτικότητα στις πολιτικές και κοινωνικές διαφορές και η αποδοχή από διάφορες ομάδες ανθρώπων ότι όλοι είναι ίσοι και έχουν ίδια δικαιώματα.
    Το πρόβλημα στην χώρα στον συγκεκριμένο τομέα είναι ότι υπάρχει έλλειψη διαπαιδαγώγησης. Δυστυχώς, στο σχολείο δεν διδάσκεται στα παιδιά η σημασία της συμμετοχής, του διαλόγου και της ανεκτικότητας. Επιπλέον, ελάχιστη έως καθόλου είναι η διδασκαλία αναφορικά με τη δημοκρατία, τους δημοκρατικούς θεσμούς και τους τρόπους λειτουργίας τους.

    4) Ανταγωνισμός. Εκτός από τα βασικά συστατικά του δημοκρατικού ανταγωνισμού (περιοδικές, ελεύθερες και δίκαιες εκλογές), ο ανταγωνισμός βασίζεται στη δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης και προβολής από τα μέσα πληροφόρησης, και στον πλουραλισμό στην ιδιοκτησία των μέσων.
    Εδώ υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα. Τα παραδοσιακά μέσα ελέγχονται από λίγους και συγκεκριμένους ανθρώπους, και χρησιμοποιούνται όχι για να παρέχουν αντικειμενική ενημέρωση στους πολίτες, αλλά για να προωθήσουν τη δική τους ατζέντα και να πιέσουν τις εκάστοτε κυβερνήσεις για τους δικούς τους σκοπούς.

    5) Κατακόρυφη και οριζόντια λογοδοσία. Λογοδοσία είναι η υποχρέωση των εκλεγμένων ηγετών να απαντούν στους πολίτες ή σε θεσμικά όργανα όταν ερωτούνται για τις αποφάσεις τους. Η κατακόρυφη λογοδοσία γίνεται από κάτω προς τα πάνω, από τους πολίτες προς τους ηγέτες. Η συνεχής διαδικασία παρακολούθησης και ελέγχου από την κοινωνία των πολιτών που γίνεται μέσω των μέσων πληροφόρησης, των ομάδων ενδιαφέροντος, του think tank κτλ, απαιτεί την ελευθερία όλων αυτών στη λειτουργία και στη δυνατότητα κριτικής. Αναφορικά με την οριζόντια λογοδοσία, αυτή απαιτεί από τους κρατικούς λειτουργούς και κυβερνώντες σε κεντρικό αλλά και σε τοπικό επίπεδο, να συμπεριφέρονται εντός του πλαισίου του νόμου και να απαντούν όχι μόνον στους ψηφοφόρους, αλλά και σε άλλους αξιωματούχους, καθώς και σε ινστιτούτα που έχουν την νομική ισχύ που απαιτείται για να έχουν αυτόν τον ρόλο.
    Η έλλειψη οριζόντιας λογοδοσίας είναι ένα πολύ βασικό ζήτημα της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Δυστυχώς, στη χώρα μας είτε υπάρχει έλλειψη θεσμών και ινστιτούτων, είτε και αυτά που υπάρχουν δεν λειτουργούν ανεξάρτητα από την κεντρική διοίκηση, και το αποτέλεσμα της λειτουργίας τους είναι αλλοιωμένο. Αυτό οδηγεί σε κατάχρηση εξουσίας και σε κακής ποιότητας δημοκρατία, καθώς οι αιρετοί δεν ελέγχονται για τις πράξεις τους σχεδόν καθόλου μεταξύ δύο εκλογικών διαδικασιών.

    Για να μην γίνω κουραστικός, θα αναφερθώ στο ζήτημα της συμμετοχής περιληπτικά.

    1) Για να ενισχυθεί η συμμετοχή και η ενασχόληση των πολιτών με τα κοινά, θα πρέπει να υπάρχει καλύτερη πρόσβαση στην πληροφόρηση, καθώς επίσης και πιο άμεση σχέση και καλύτερη επικοινωνία του πολίτη με τους ανθρώπους που διαχειρίζονται την εξουσία. Εδώ θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τις νέες τεχνολογίες, το διαδίκτυο, καθώς και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που είναι πλέον ευρέως διαδεδομένα. Θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα, όπου οι πολίτες θα μπορούν
    α) Να πληροφορούνται για τις δράσεις των πολιτικών,
    β) να ενημερώνονται για τα ζητήματα που υπάρχουν και συζητώνται είτε σε τοπικό επίπεδο (δήμος- κοινότητα) είτε σε πιο κεντρικό επίπεδο (περιφέρεια, κεντρική διοίκηση).
    γ) να έρχονται σε επικοινωνία με τους ασκούντες την εξουσία και αυτοί με την σειρά του να λογοδοτούν και να υποχρεούνται να απαντήσουν στα ερωτήματα που θα θέτουν οι πολίτες.
    δ) Και τέλος, μέσω της πλατφόρμας, θα μπορούν οι πολίτες να οργανώνουν δημοψηφίσματα, για ζητήματα που τους απαχολούν πάλι είτε σε τοπικό είτε σε κεντρικό επίπεδο.

    2) Μια καλή ιδέα για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών θα ήταν το άνοιγμα των διαδικασιών στα πολιτικά κόμματα (τα οποία, όπως ελέχθη ανωτέρω, κατά βάση λειτουργούν πίσω από κλειστές πόρτες). Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ψήφιση ενός νομικού πλαισίου που θα υποχρέωνε τα κόμματα να ανοίξουν τις διαδικασίες επιλογής υποψήφιων βουλευτών, δημάρχων, αλλά και γενικότερα ανθρώπων που συμμετέχουν σε θέσεις κλειδιά, στους απλούς πολίτες, ακολουθώντας το παράδειγμα της εκλογής Προέδρου του ΠΑΣΟΚ το 2004.

    3) Τέλος, πρέπει να λάβουμε υπ᾽όψιν ότι είμαστε μέλη μιας μεγάλης οικογένειας, της οικογένειας της Ευρωπαικής Ένωσης. Δυστυχώς, εξαιτίας της απουσίας των αναγκαίων θεσμών και ινστιτούτων, της έλλειψης διαφάνειας στον τρόπο λήψης αποφάσεων, οι Ευρωπαίοι πολίτες βλέπουν την ΕΕ σαν ξένο σώμα. Οι πολίτες δεν νιώθουν ότι ανήκουν στην ΕΕ, οπότε δεν υπάρχει διάθεση για συμμετοχή. Για να αλλάξει αυτό, πρέπει αγωνιστούμε και να πιέσουμε, σε επίπεδο ΕΕ, για αλλαγή στον τρόπο διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην Ευρώπη των πολιτών και να παλέψουμε για μια πραγματική ΕΕ και όχι μια οικονομική ένωση κρατών. Για μια ΕΕ όπου ο Πρόεδρός της θα εκλέγεται από τους πολίτες, όπου οι πολίτες θα έχουν την δυνατότητα να ψηφίζουν ακόμα και ευρωβουλευτές από άλλα κράτη μέλη, μια Ευρωπαϊκή Ένωση με ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα, μια ΕΕ όπου οι μελλοντικές συνθήκες θα περνάνε υποχρεωτικά από κάθε χώρα με δημοψηφίσματα.

    Τέλος, έχω να προτείνω κάποιες πηγές που είναι χρήσιμες για τον διάλογο.

    1)Το μάθημα του Coursera, Democratic Development https://www.coursera.org/course/democraticdev

    2) Ο κύριος Πρέζας έθεσε το ερώτημα για το αν υπάρχει μελέτη που μετράει το επίπεδο δημοκρατίας σε μια χώρα σε συνάρτηση με τους οικονομικούς δείκτες. Αυτό είναι κάτι πολύ ενδιαφέρον, ως πηγές έχω να παραθέσω το global barometer, που έχει μια συνάφεια, καθώς επίσης και το feedomhouse.
    http://www.globalbarometers.org/
    http://freedomhouse.org/

    3)Παραθέτω και το σύνδεσμο για το πλήρες άρθρο μου, το οποίο είναι γραμμένο στα αγγλικά:
    http://audivide.com/the-lack-of-democracy-in-greece-and-ways-to-enhance-citizen-participation/

Σχετικές συζητήσεις