Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου (16 Ιουνίου 1952) είναι Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πολιτικός, βουλευτής και πρώην πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (8 Φεβρουαρίου 2004 – 18 Μαρτίου 2012), ενώ διετέλεσε και 11ος πρωθυπουργός της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (6 Οκτωβρίου 2009 – 11 Νοεμβρίου 2011), μετά τη νίκη του κόμματος στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.

Γιώργος Α. Παπανδρέου

«Όρος επιβίωσης, η οικοδόμηση μιας νέας, σύγχρονης δημοκρατίας» | Ομιλία 21.07.2019

Για τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Πάτρας | Δήλωση 15.07.2019

«Η καθημερινή ασφάλεια και ευημερία των πολιτών περνάει και από το περιβάλλον» | Δήλωση 14.07.2019

«Ο αγώνας που δίνουμε, είναι αγώνας για την ανασυγκρότηση της χώρας» | Δήλωση 27.06.2019

Παπανδρέου από το ΕΑΠ: «η δημιουργικότητα, η εξωστρέφεια και η καινοτομία, θα πρέπει να είναι ο οδηγός μας» | Δήλωση | 26.06.2019

Ο αποχαιρετισμός του Γιώργου Α. Παπανδρέου στο Ροβέρτο Σπυρόπουλο | 25.06.2019

«Με τον Γιάννη γιορτάζει μία Ελλάδα ευκαιριών, δημοκρατίας και ελευθερίας» | 25.06.2019

 

Χρήση και αποποινικοποίηση

Κανείς δεν μπορεί να μένει αμέτοχος στο πρόβλημα των εξαρτημένων από ναρκωτικά ατόμων. Οι απόψεις ποικίλουν και είναι όλες σεβαστές, απαιτείται όμως να διαπαιδαγωγηθούμε, να βγούμε από τις φοβίες και τις προκαταλήψεις και να αντιμετωπίσουμε τους χρήστες με ανθρωπιά, έχουμε υποχρέωση να βοηθήσουμε το συνάνθρωπό μας. Το ζητούμενο είναι ότι δεν μπορούμε να παραμείνουμε άπρακτοι και με κλειστά τα μάτια, το θέμα μας αφορά όλους, ως πολίτες, ως γονείς, ως κοινωνία. Υπάρχει ένα ζήτημα ενημέρωσης και πιο ευαισθητοποιημένης προσέγγισης ενός προβλήματος που δεν αφορά μόνο «τους άλλους» ή τον γείτονα και εμείς απλά… λιθοβολούμε. Μόδα ή όχι, ένας τρόπος διαφυγής, μία πλαστή μορφή ‘διασκέδασης’, ή όπως αλλιώς μπορεί να χαρακτηρισθεί, η χρήση ναρκωτικών είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα που η δαιμονοποίηση του, σε καμία περίπτωση δεν βοηθάει.

Tον Σεπτέμβριο του 2011 κατατέθηκε σε ηλεκτρονική διαβούλευση και στο Υπουργικό Συμβούλιο το σχέδιο νόμου για τον “Νέο Κώδικα Ναρκωτικών”. Επρόκειτο για ένα άκρως προωθημένο και επαναστατικό σχέδιο νόμου, το οποίο βρισκόταν σε πλήρη σύνταξη με τις νομοθεσίες των ανεπτυγμένων, ευρωπαϊκών κρατών. Κεντρικό σημείο αναφοράς αποτελούσε η στροφή στη θεραπευτική αντιμετώπιση του εξαρτημένου χρήστη. Με καινοτομίες, όπως η δυνατότητα χορήγησης μεθαδόνης (ή άλλου υποκατάστατου), ακόμη και σε κρατούμενους για ναρκωτικά στις φυλακές, αλλά και η διεύρυνση των αποδεικτικών μέσων για την κατάταξη ενός κατηγορουμένου στους χρήστες ναρκωτικών ώστε να τύχει των ευεργετικών ποινικών διατάξεων, Προωθούταν η πλήρης αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών και βαριές ποινές επισύροντας μόνο σε όσους διακινούν και εμπορεύονται ουσίες.

Με το σχέδιο νόμου η χρήση ναρκωτικών δε αποτελούσε πλέον αξιόποινη πράξη. Τιμωρούταν με πταισματική ποινή (κράτηση μέχρι τριών μηνών ή πρόστιμο μέχρι 1.000 ευρώ) η προμήθεια, κατοχή ναρκωτικών και η καλλιέργεια φυτών κάνναβης σε αριθμό ή έκταση που δεν δικαιολογούνται για την αποκλειστική χρήση του δράστη.

Σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς επερχόταν με το νέο σχέδιο νόμου και στο ζήτημα της αντιμετώπισης του χρήστη ναρκωτικών ουσιών. Μέχρι σήμερα η χρήση ναρκωτικών ήταν κατ’ αρχήν αξιόποινη πράξη και ο χρήστης τιμωρούνταν με μια πλημμεληματικού χαρακτήρα ποινή (φυλάκιση μέχρις ενός έτους), εκτός εάν ήταν συμπτωματικός χρήστης και οι περιστάσεις, κάτω από τις οποίες έγινε η χρήση σε συνδυασμό με την προσωπικότητα του δράστη δικαιολογούσαν την πρόβλεψη ότι δεν είναι πιθανό να επαναληφθεί η πράξη στο μέλλον. Σ’ αυτή την περίπτωση μπορούσε το δικαστήριο να κρίνει την πράξη ατιμώρητη.

Οι βασικές μεταρρυθμίσεις που επιφέρονταν με το νομοσχέδιο ήταν οι ακόλουθες:

(α) Αποποινικοποίηση της χρήσης. Αποποινικοποιείται πλήρως για πρώτη φορά η χρήση ναρκωτικών ουσιών και δεν τιμωρείται η προμήθεια και κατοχή μικροποσοτήτων για αποκλειστική χρήση του δράστη. Αυτό συνιστά συμπεριφορά που προσβάλλει μόνο τον ίδιο τον χρήστη. Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο της κατάχρησης αυτής της επιεικούς συμπεριφοράς προβλέπεται ότι η σχετική ατιμωρησία δεν αφορά την δημόσια χρήση ναρκωτικών.

(β) Εξορθολογισμός του αξιόποινου και των ποινών για την διακίνηση ναρκωτικών ουσιών. Καθορίζονται αντικειμενικά κριτήρια για τη διάκριση ελαφρύτερων μορφών αξιόποινης διακίνησης ναρκωτικών από βαρύτερες και ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις διακίνησης. Είναι πιο δίκαιη πια η μεταχείριση των μικροδιακινητών. Ιδιαίτερα των εξαρτημένων. Φυσικά λαμβάνονται υπόψη οι περιστάσεις κάτω από τις οποίες τελέστηκε η πράξη της διακίνησης.

(γ) Κατοχύρωση του δικαιώματος στη θεραπεία. Είναι η βασική μεταρρυθμιστική επιλογή του νομοσχεδίου. Υπήρξαν προβλέψεις αντίστοιχες, πλην όχι πλήρεις προβλέψεις, στο παρελθόν. Η διάγνωση της εξάρτησης πραγματοποιείται με ένα πληρέστερο σύστημα απόδειξης. Δεν αρκεί η έκθεση πραγματογνωμοσύνης που συχνά είναι ατελής. Χρησιμοποιούνται και άλλα αποδεικτικά μέσα. Όπως έγγραφα συμβουλευτικών ή θεραπευτικών προγραμμάτων, ευρήματα εργαστηριακών εξετάσεων, ιατρικό ιστορικό κλπ.

Μόνη η εισαγωγή σε εγκεκριμένο θεραπευτικό πρόγραμμα απεξάρτησης (που περιλαμβάνει και τη σωματική αποτοξίνωση και το πρόγραμμα ψυχολογικής απεξάρτησης) δίνει τη δυνατότητα τη χορήγηση υφ’ όρων απόλυση για τη παρακολούθηση του προγράμματος απεξάρτησης, την αναβολή της άσκησης ποινικής δίωξης, την αναστολή της ισχύος εντάλματος σύλληψης, την αναστολή εκτέλεσης της ποινής, την αναβολή στράτευσης και την αναβολή της δίκης. Η πετυχημένη ολοκλήρωση του προγράμματος απεξάρτησης μπορεί να οδηγήσει σε οριστική αποχή από την ποινική δίωξη, σε υποχρεωτική αναστολή της ποινής και σε υποχρεωτική αναγνώριση ελαφρυντικής περίστασης υπέρ του δράστη. Το δικαίωμα στη θεραπεία το έχει ο κρατούμενος είτε έχει αναγνωριστεί από το δικαστήριο ως εξαρτημένος είτε όχι. Αξιοποιούνται έτσι, όλες οι κατακτήσεις της επιστήμης και της εφαρμογής στις σύγχρονες έννομες τάξεις που συνδέονται με την ειδική πρόληψη. Ο εγκλεισμός στη φυλακή επιτείνει και την παραβατικότητα και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

emcdda_logo_en

Με το νέο νόμο η χρήση ναρκωτικών ουσιών δεν αποτελεί αξιόποινη πράξη, τιμωρείται όμως με μια πταισματική ποινή (κράτηση μέχρι τριών μηνών ή πρόστιμο μέχρι χιλίων ευρώ) η προμήθεια, η κατοχή ναρκωτικών και η καλλιέργεια φυτών κάνναβης σε αριθμό ή έκταση που δικαιολογούνται για την αποκλειστική χρήση του δράστη.

Οφείλουμε να προχωρήσουμε προς αυτή τη κατεύθιυνση. Βασικά ερωτήματα, που πρέπει να τεθούν σε διάλογο είναι η μείωση της ζήτησης, πρώτα από όλα, πώς μπορούμε να περιορίσουμε τη χρήση ναρκωτικών ουσιών, κυρίως στη νεολαία. Δεύτερον είναι ο περιορισμός της βλάβης – αν δεν γίνεται απόλυτος περιορισμός της χρήσης, τουλάχιστον να περιορίσουμε τη βλάβη στην υγεία, να αποφύγουμε την περιθωριοποίηση του ανθρώπου, που έκανε ή κάνει χρήση ναρκωτικών ή ακόμα, αν βρίσκεται σε κατάσταση εξάρτησης. Και τρίτο βεβαίως τη μείωση της προσφοράς, της διακίνησης και εμπορίας παράνομων ουσιών κατά τέτοιο τρόπο που να πλήξουν πραγματικά το οργανωμένο έγκλημα και τους εγκληματικούς κύκλους, το παράνομο κέρδος, την τεράστια οικονομική δύναμη που δημιουργείται, τη σύνδεση του οργανωμένου εγκλήματος στη διακίνηση των ναρκωτικών και με άλλες μορφές οργανωμένου εγκλήματος, όπως είναι η διακίνηση ανθρώπων και όπλων, όπως είναι και η τρομοκρατία.

Η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στην αναζήτηση αποτελεσματικών μεθόδων και πολιτικών για ένα πολύπλοκο κοινωνικό ζήτημα και αυτό είναι το ζήτημα των ναρκωτικών. Να ανοίξουμε διάλογο ώστε να φωτίσουμε αυτή την πολύ ουσιαστική δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες μας, να διαπαιδαγωγήσουμε, τόσο τους πολιτικούς όσο και τους πολίτες, αλλά κυρίως τη νεολαία και έτσι να μπορέσουμε πιο αποτελεσματικά να πάρουμε αποφάσεις.

Με το σχέδιο νόμου εισάγονταν δύο καινοτομίες: α) καθιερώνεται ένα δικαίωμα στην θεραπεία, δηλαδή στην απεξάρτηση, του εξαρτημένου κρατούμενου, και β) προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής εναλλακτικών μέτρων απεξάρτησης από το δικαστήριο. Η ουσιαστική μεταχείριση του εξαρτημένου δράστη θα πρέπει να έχει ως βασική αφετηρία την θεραπευτική του προσέγγιση (με την αυτονόητη συναίνεσή του), ενώ η συνεπής παρακολούθηση και ολοκλήρωση θεραπευτικών προγραμμάτων απεξάρτησης, ως ουσιαστικό στοιχείο αντεγκληματικής πολιτικής για τα ναρκωτικά, θα πρέπει να μειώνει τις δυσμενείς συνέπειες μιας ποινικής καταδίκης.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονταω για πρώτη φορά οι περιπτώσεις θεραπευτικής προσέγγισης σε πρόσωπα που κρατούνται σε σωφρονιστικά καταστήματα και επιθυμούν να συμμετάσχουν σε εγκεκριμένο από το νόμο πρόγραμμα απεξάρτησης.

Οφείλουμε να βρούμε την δύναμη να σεβαστούμε την ανάγκη επιβίωσης συνανθρώπων μας όταν μάχονται να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της εξάρτησής τους από τα ναρκωτικά. Και όχι μόνο στα λόγια, αλλά να σταθούμε δίπλα τους στην προσπάθειά τους να βρουν τη διέξοδο, την «επιστροφή», τη επανένταξη, να τους ενθαρρύνουμε ψυχολογικά, να αποδείξουμε δηλαδή ότι τους στηρίζουμε χωρίς όρους, μειδιάματα και προκαταλήψεις. Εμείς πιστεύουμε και υποστηρίζουμε ολόθερμα κάθε προσπάθεια και κάθε κίνηση εύλογης αλληλεγγύης προς τους συνανθρώπους μας που υποφέρουν. Και πιστεύουμε ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε με σεβασμό την ανάγκη του συνανθρώπου μας για καθημερινή επιβίωση και να επιδεικνύουμε εύλογη ανθρωπιά και όχι σύνδρομα καταναγκαστικού στιγματισμού. Οι χρήστες νυν και πρώην είναι συνάνθρωποί μας κι έχουν την ίδια αν όχι περισσότερη ανάγκη με εμάς για ψυχολογική στήριξη, μιας και είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τους συνανθρώπους μας-χρήστες με κατανόηση και ανθρωπιά, να τους δείξουμε ότι σεβόμαστε την αδυναμία τους και έχουμε όλη την καλή διάθεση να τους στηρίξουμε, να ενισχύσουμε την προσπάθειά τους να απεξαρτηθούν. Είναι αναγκαίο να δείξουμε την ανθρωπιά μας κυρίως στην προσπάθειά των χρηστών για επανένταξη στο κοινωνικό σύνολο, να τους δώσουμε ίσες ευκαιρίες, να ενθαρρύνουμε την παραγωγικότητά τους, να τους εμπιστευτούμε ως παραγωγικές μονάδες σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής. Έτσι κι εκείνοι θα πάψουν να έχουν αισθήματα κατωτερότητας αλλά και να νιώθουν ότι τους αντιμετωπίζουμε ως «απόκληρους» ή «αποβράσματα», θα πάρουν θάρρος, θα πιστέψουν στις δυνάμεις τους, θα είναι λιγότερο επιρρεπείς στο να ξανακυλήσουν στο βόρβορο των ναρκωτικών. Με λίγα λόγια το θέμα είναι να συνδράμουμε όσο περισσότερο μπορούμε στην στήριξη των χρηστών μετά την διαδικασία της αποτοξίνωσης, να τους αγκαλιάσουμε σαν όλους τους υπόλοιπους πολίτες, γιατί όντως είναι σαν κι εμάς, να τους συμπαρασταθούμε στο νέο τους ξεκίνημα, έχοντας στο νου μας ότι το να ξεφύγει κάποιος από τα ναρκωτικά χρειάζεται ατελείωτα ψυχικά αποθέματα και είναι μια επίπονη διαδικασία, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά, για τον ίδιο αλλά και για το περιβάλλον του, οικογενειακό και κοινωνικό.

Διαβάστε επίσης