Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου (16 Ιουνίου 1952) είναι Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πολιτικός, βουλευτής και πρώην πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (8 Φεβρουαρίου 2004 – 18 Μαρτίου 2012), ενώ διετέλεσε και 11ος πρωθυπουργός της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (6 Οκτωβρίου 2009 – 11 Νοεμβρίου 2011), μετά τη νίκη του κόμματος στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.

Γιώργος Α. Παπανδρέου

Mε αφορμή την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρώπης | 30.05.2020

Επαφές για τον πρωτογενή τομέα της παραγωγής | 26.05.2020

“Η πανδημία του κορονοϊού ανέδειξε την παγκόσμια αλληλεξάρτηση και την ανάγκη συνεργασίας” | συνέντευξη Xinhua 21.05.2020

Το μέλλον της εργασίας – Πρωτομαγιά 2020 | 01.05.2020

Για την ορκωμοσία της Κατερίνας Σακελλαροπούλου στη θέση της Προέδρου της Δημοκρατίας | 13.03.2020

Ο Γ. Παπανδρέου από το Web Summit | 07.11.2019

 

Συνέντευξη του Πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου στο περιοδικό «Politique Internationale» με τη δημοσιογράφο Jean Catsiapis

Jean Catsiapis:   Κύριε Πρωθυπουργέ, η Ελλάδα, μέσω των δικών της προσπαθειών και χάρη στη στήριξη των εταίρων της στην ευρωζώνη, βρίσκεται σε μια πορεία εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών της. Γνωρίζατε, τη στιγμή που αναλάβατε την εξουσία, ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν αντιπροσώπευε το 6,5% του ΑΕΠ – όπως διαβεβαίωνε η προηγούμενη κυβέρνηση – αλλά το 12,7%;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:  Από τη στιγμή που ανέλαβα Πρωθυπουργός, τον περασμένο Οκτώβριο, γνώριζα πολύ καλά ότι η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δημοσιονομικό έλλειμμα. Ωστόσο, μόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου ανακάλυψα ότι οι προκάτοχοί μας είχαν αποκρύψει το πραγματικό επίπεδο του ελλείμματος. Όπως μόλις αναφέρατε, αυτό αγγίζει το 12,7% του ΑΕΠ, δηλαδή το διπλάσιο από όσο ισχυρίζονταν! Η προηγούμενη κυβέρνηση – αυτή της Νέας Δημοκρατίας – οδήγησε το δημόσιο έλλειμμα στα 30 δις ευρώ και το δημόσιο χρέος στα 300 δις ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, το χειρότερο έλλειμμα που ανακαλύψαμε, αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά μας, ήταν το έλλειμμα αξιοπιστίας της χώρας μας. Οι διεθνείς αγορές δεν μας εμπιστεύονταν πλέον. Με αποτέλεσμα, η Ελλάδα να έχει βρεθεί σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες δανεισμού της.

Δυστυχώς, μεταξύ 2004 και 2009 – επαναλαμβάνω, υπό την ευθύνη της προηγούμενης κυβέρνησης – η Ελλάδα οπισθοδρόμησε. Η κυβέρνηση της ΝΔ ενθάρρυνε τις πλέον αρνητικές πλευρές της πολιτικής ζωής της χώρας: λεηλασία της δημόσιας περιουσίας, παραχώρηση προτεραιότητας στο προσωπικό συμφέρον και στο κομματικό συμφέρον, ευνοιοκρατία, αδιαφάνεια, πελατειακές σχέσεις, φορολογικά δώρα στους πλουσίους, ανισότητα, παρανομία…

Jean Catsiapis:   Τα οικονομικά και δημοσιονομικά στατιστικά στοιχεία που υπέβαλε η χώρα σας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποδείχτηκαν, έτσι, ψευδή. Τι σχεδιάζετε να πράξετε ώστε να γίνουν αξιόπιστα;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Γνωρίζουμε πολύ καλά το πρόβλημα και δεν το συγκαλύπτουμε. Αντιθέτως, είμαστε εμείς που το αποκαλύψαμε. Για το λόγο αυτό, βρισκόμαστε σε διαδικασία να συστήσουμε μια νέα Στατιστική Υπηρεσία, ανεξάρτητη από την Κυβέρνηση. Τα δεδομένα που θα δημοσιεύει θα είναι υπεράνω πάσης υποψίας.

Jean Catsiapis:   Η Ελλάδα είναι ένα εκ των κρατών του ΝΑΤΟ που αφιερώνουν το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων τους στις στρατιωτικές τους δαπάνες. Δεν είναι καιρός, για την κυβέρνησή σας, να μειώσει αισθητά τον αμυντικό της προϋπολογισμό;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Όντως, οι στρατιωτικές μας δαπάνες είναι πολύ υψηλές. Είναι όμως δυστυχώς απαραίτητο, διότι παρά το γεγονός ότι είμαστε μέλη του ΝΑΤΟ, αντιμετωπίζουμε μια απειλή που προέρχεται από ένα άλλο μέλος του ΝΑΤΟ! Από όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είμαστε οι μοναδικοί σε αυτή τη θέση. Ευελπιστώ ότι η κατάσταση αυτή θα αλλάξει. Ωστόσο, επί του παρόντος, περίπου το 5% του προϋπολογισμού μας διατίθεται στην άμυνα. Η αναλογία αυτή συνιστά μια πραγματική επιβάρυνση για τη χώρα μας, η οποία δεν έχει επιτύχει ένα επίπεδο ανάπτυξης, ανάλογο με αυτό των άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε. το βάρος των στρατιωτικών δαπανών στον προϋπολογισμό κυμαίνεται μεταξύ 1% και 1,5%. Οι στρατιωτικές δαπάνες της Ελλάδας είναι -συγκριτικά- οι υψηλότερες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και, υπό την έννοια αυτή, βρισκόμαστε στη δεύτερη θέση μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ, μετά τις Η.Π.Α. Είναι αφύσικο.

Θα ήθελα, ωστόσο, να επιστήσω την προσοχή σας στο γεγονός ότι έχουμε ήδη λάβει μέτρα για την εξοικονόμηση πόρων. Φέτος, οι στρατιωτικές δαπάνες μας πρόκειται να φτάσουν τα 6 δις ευρώ. Το ποσό αυτό είναι κατά 6,6% κατώτερο από το αντίστοιχο ποσό του 2009. Και αυτό είναι μόνο η αρχή: έχουμε την πρόθεση να συνεχίσουμε να μειώνουμε τις εν λόγω δαπάνες.

Jean Catsiapis:   Παρά την πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία που είχατε εγκαινιάσει το 1999, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εξακολουθούν να παραμένουν τεταμένες. Πώς εξηγείτε αυτή τη δυσκολία συγκρότησης μιας πολιτικής καλής γειτονίας με την Άγκυρα;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Θα επιχειρήσω να συναντήσω άμεσα τον Τούρκο πρωθυπουργό, όπως άλλωστε το έχω ήδη κάνει στο παρελθόν. Οι δύο χώρες μας μπορεί να έχουν ίσως διαφορετικούς στόχους και προσεγγίσεις, είμαι όμως πεπεισμένος ότι μπορούμε να συνεννοηθούμε. Επιθυμούμε να συζητήσουμε ανοιχτά όλα τα ζητήματα: το μέλλον της Κύπρου, το θέμα της υφαλοκρηπίδας, καθώς και το θέμα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας. Είναι πολύ σημαντικό για εμάς να έχουμε καλές σχέσεις με την Άγκυρα. Όπως γνωρίζετε, έχουμε υποστηρίξει την τουρκική υποψηφιότητα στην Ε.Ε. Εκτιμούμε, ωστόσο, ότι πριν την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε, θα πρέπει ορισμένα καυτά προβλήματα να έχουν επιλυθεί.

Jean Catsiapis:   Είστε ο ίδιος, ένας εκ των θερμότερων υποστηρικτών της τουρκικής υποψηφιότητας για ένταξη στην Ε.Ε. Ωστόσο, η Γαλλία και η Γερμανία καλωσορίζουν την ιδέα, η χώρα αυτή να λάβει μόνο το καθεστώς «προνομιακής εταιρικής σχέσης» με την Ένωση. Ποιοι είναι οι λόγοι της δικής σας θέσης;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Προσωπικά, υποστηρίζω την πολιτική διεύρυνσης της Ε.Ε. προς την Τουρκία, όπως επίσης και προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, όπως είναι η Αλβανία, η ΠΓΔΜ, η Σερβία, ή ακόμη και η Βοσνία- Ερζεγοβίνη. Έχω άλλωστε προτείνει οι χώρες των Βαλκανίων να ενταχθούν στην Ε.Ε. το 2014, έτος της επετείου των εκατό ετών από την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στα Βαλκάνια και συγκεκριμένα στο Σεράγεβο. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορούσε να κλείσει, σε συμβολικό επίπεδο, ένας αιώνας που σηματοδοτήθηκε από τη βία και τη ρευστότητα και να βοηθήσουμε στο να αναδυθεί εκ νέου η ειρηνική διάσταση της Ευρώπης.

Υποστηρίζω την ίδια προοπτική και για την Τουρκία, καθώς πάντα υποστήριζα την άποψη ότι η χώρα αυτή θα πρέπει να ενταχθεί στην Ε.Ε. – με την προϋπόθεση, το τονίζω, να πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και να διευθετήσει τις διαφορές της με την Κύπρο και με εμάς.

Η Ελλάδα δεν υποστήριζε πάντοτε τη θέση αυτή. Υπήρξε για πολύ καιρό αντίθετη με την ένταξη της Τουρκίας. Εκτιμούμε όμως, στο εξής, ότι η ένταξή της στην Ε.Ε. θα αποτελέσει έναν παράγοντα σταθερότητας για όλη την περιοχή και θα αποστείλει ένα σημαντικό μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο: η Ευρώπη θα συμπεριλαμβάνει έτσι στους κόλπους της ένα μουσουλμανικό κράτος, αποδεικνύοντας ότι οι αξίες που μοιραζόμαστε, δεν σχετίζονται με τις θρησκείες στις οποίες πιστεύουμε.

Jean Catsiapis:   Με την ευκαιρία αυτή, τον περασμένο Δεκέμβριο, κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχωρήθηκε στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS, ο Βαρθολομαίος ο Α’, Οικουμενικός Πατριαρχής της Κωνσταντινουπόλεως, κατήγγειλε τη θέση των Ελλήνων της Τουρκίας, δηλώνοντας ότι έχουν τη μεταχείριση «πολιτών δευτέρας κατηγορίας». Συμμερίζεστε την ανησυχία του αυτή, και εάν ναι, τι κάνετε ώστε να διορθώσετε αυτή την κατάσταση;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Κατανοώ την ανησυχία του Οικουμενικού Πατριάρχη. Θα ήθελα να είμαι σαφής: η Τουρκία οφείλει να εφαρμόσει τις ευρωπαϊκές αρχές, και η ελεύθερη άσκηση της θρησκευτικής πίστης, όποια και αν είναι αυτή, συνιστά μία εκ των αρχών αυτών. Όπως γνωρίζετε, η Ελλάδα αποδίδει ιδαίτερη σημασία στη θρησκευτική ελευθερία και στα δικαιώματα των μειονοτήτων. Εξάλλου, το ότι αναζητούμε διακαώς μια λύση στο Κυπριακό, έγκειται επίσης, και πέραν του ίδιου του Κυπριακού, στο γεγονός ότι γνωρίζουμε, ότι η αρμονική συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων θα συνιστούσε ένα ισχυρό σύμβολο. Μια τέτοια συνύπαρξη μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων θα έστελνε ένα μήνυμα ελπίδας εξαιρετικά σημαντικό, στο βαθμό που οι σχέσεις μεταξύ Ισλάμ και Δύσης διανύουν μια δύσκολη περίοδο. Η Κύπρος θα μπορούσε να καταστεί ένα παράδειγμα προς μίμηση.

Jean Catsiapis:   Το Κυπριακό βρίσκεται σε αδιέξοδο εδώ και 35 χρόνια. Τι πρωτοβουλίες θα μπορούσατε να αναλάβετε στον τομέα αυτό;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η κυβέρνησή μας στηρίζει τις προσπάθειες του Προέδρου Χριστόφια, που αποσκοπούν στην εξεύρεση μιας δίκαιης, λειτουργικής και βιώσιμης λύσης, χωρίς χρονοδιάγραμμα, ούτε εξωτερικές διαιτησίες. Μια λύση, η οποία θα στηρίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Μια λύση, η οποία θα εγγυάται την ορθή λειτουργία του κυπριακού κράτους και την αποτελεσματική συμμετοχή του στην Ε.Ε. Μια λύση, η οποία κατά συνέπεια θα οδηγήσει στο τέλος της στρατιωτικής κατοχής και της διχοτόμησης του νησιού.

Ας λέμε τα πράγματα με το όνομά τους: το κυπριακό πρόβλημα γεννήθηκε με την εισβολή και την κατοχή ενός τμήματος της χώρας από την Τουρκία. Προκειμένου να καταγραφεί πρόοδος στις συνομιλίες, θα πρέπει να ξεκινήσουμε, σεβόμενοι αυτό που αποτελεί ήδη αντικείμενο συμφωνίας. Δηλαδή, το ότι η Κύπρος οφείλει να καταστεί μια διζωνική και δικοινοτική ομοσπονδία. Το κυπριακό κράτος οφείλει να διαθέτει μια ενιαία διεθνή προσωπικότητα, μία και μόνη εθνική κυριαρχία και όλοι οι κάτοικοί του οφείλουν να είναι ισότιμοι πολίτες.

Jean Catsiapis:   Έχετε δηλώσει ότι επιθυμείτε να διευθετήσετε τη διένεξη που σας φέρνει σε αντίθεση με τα Σκόπια και αφορά στην ονομασία που θα αποδοθεί στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Η κυβέρνηση του εν λόγω κράτους επιθυμεί η χώρα να ονομαστεί «Μακεδονία», κάτι που η Ελλάδα αρνείται, διότι πρόκειται για το όνομα μιας ελληνικής περιφέρειας. Πώς θα μπορούσε να επιλυθεί ένα πρόβλημα, έπειτα από 18 άκαρπων διαπραγματεύσεων;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Οι διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με την ΠΓΔΜ συνεχίζονται, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Παρά τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και του Συμβουλίου της Ευρώπης, δεν έχουμε βρει ακόμη μια λύση στο ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ. Ωστόσο, συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι το Διεθνές Δίκαιο συνιστά το καλύτερο πλαίσιο διευθέτησης του εν λόγω ζητήματος. Έχω συναντηθεί τρεις φορές με τον πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ, κ. Gruevski, και του έχω διαμηνύσει τη βούλησή μου για συνεργασία μαζί του, προκειμένου να εξευρεθεί μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Το λέω και το επαναλαμβάνω: από τη στιγμή που επιλυθεί το ζήτημα, θα είμαστε οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές αυτής της γειτονικής μας χώρας. Θα στηρίξουμε την ένταξή της στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, επί του παρόντος, η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της ΠΓΔΜ.

Jean Catsiapis:   Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις είχαν ενταθεί σε σημαντικό βαθμό, με την ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ το 1981. Σήμερα, είναι μάλλον θερμές. Πώς εξηγείτε την πρόοδο αυτή στις επαφές μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η ιστορία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων είναι η ιστορία μιας πολύ μακράς φιλίας. Επισκέφθηκα πρόσφατα την Ουάσιγκτον, όπου συναντήθηκα με τον πρόεδρο Obama. Είχαμε την ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε, για μια ακόμη φορά, ότι συμμεριζόμαστε τις ίδιες αξίες. Η ελληνοαμερικανική κοινότητα είναι, ως γνωστόν, ένας επιπλέον δεσμός προσέγγισης μεταξύ των δύο χωρών. Θα μπορούσε να ειπωθεί, ότι αποτελώ και εγώ μέλος αυτής της κοινότητας, καθώς έχω γεννηθεί στο Saint Paul της Minnesota. Είμαστε εξαιρετικά υπερήφανοι από την επιτυχία που σημειώνουν οι Ελληνοαμερικανοί στον ακαδημαϊκό τομέα, στην οικονομία, στον πολιτισμό και στην πολιτική. Αυτοί οι άνδρες και οι γυναίκες προσφέρουν πολλά στις Η.Π.Α. και μεταφέρουν τις ιδέες τους και το δυναμισμό τους στην Ελλάδα, κάθε φορά που την επισκέπτονται.

Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής μου στην Ουάσιγκτον, αισθάνθηκα ότι υπήρχε μια ουσιαστική βούληση συνεργασίας με την Ε.Ε, κυρίως στον τομέα της καταπολέμησης της κερδοσκοπίας. Η Ελλάδα, που έχει ιδιαίτερα πληγεί από την κρίση, μπορεί, ίσως σε μεγαλύτερο ακόμη βαθμό από τα άλλα κράτη, να εκφέρει την άποψή της σε αυτά τα θέματα.

Jean Catsiapis:   Οι Έλληνες της ομογένειας, στους οποίους μόλις αναφερθήκατε, διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στο να προάγουν τον Ελληνισμό σε όλο τον κόσμο. Θα μπορέσουν επιτέλους να ασκήσουν το δικαίωμα ψήφου στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η θέση της Κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ είναι συγκεκριμένη και σαφής: είμαστε υπέρ της συμμετοχής των μελών της ελληνικής ομογένειας στις εκλογές, από τον τόπο παραμονής τους. Οι συμπατριώτες μας του εξωτερικού θα πρέπει να εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο, από βουλευτές που θα έχουν εκλέξει οι ίδιοι.

Η Νέα Δημοκρατία είχε καταθέσει ένα σχέδιο νόμου προς αυτήν την κατεύθυνση. Δεν υποστηρίξαμε, όμως, την πρότασή τους. Στην πραγματικότητα, είχαμε την εντύπωση ότι το εν λόγω κείμενο θα είχε ως συνέπεια την εμπλοκή της ελληνικής ομογένειας στις πολιτικές έριδες της κάθε περιφέρειας. Οι Έλληνες του εξωτερικού θα εμπλέκονταν σε τοπικά προβλήματα, από τα οποία στην ουσία τους χωρίζει μεγάλη απόσταση.

Εμείς, αντιθέτως, επιθυμούμε να δώσουμε μια εθνική διάσταση στην εκπροσώπηση των Ελλήνων του εξωτερικού.

Jean Catsiapis:   Ας θυμηθούμε, εάν το θέλετε, το περιβάλλον στο οποίο εντάσσεται η παρούσα κρίση. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ανακοινώσατε ένα νομοσχέδιο για τη διευκόλυνση της χορήγησης υπηκοότητας των ξένων στην Ελλάδα. Το σχέδιο αυτό προκάλεσε την αντίδραση μιας μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης, ακόμη και βίαιες διαδηλώσεις στους δρόμους. Η πρωτοβουλία σας αναπτύχθηκε στη σωστή στιγμή;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η μετανάστευση και η προσφυγιά συνιστούν ένα από τα πιο περίπλοκα ζητήματα, σε παγκόσμια κλίμακα. Η κυβέρνησή μας επιδιώκει να δώσει μια συνολική απάντηση στο πρόβλημα αυτό, υπολογίζοντας όλες τις όψεις του. Οι μετανάστες ζουν και εργάζονται ανάμεσά μας. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν πρόσωπα, ελπίδες, όνειρα και ανησυχίες. Πληρώνουν φόρους και δασμούς. Προοδεύουν, γίνονται ιδιοκτήτες, δημιουργούν οικογένειες, παρέχουν εκπαίδευση στα παιδιά τους στα ελληνικά σχολεία. Δημιουργούν ρίζες στην Ελλάδα. Για τους περισσότερους μετανάστες, η χώρα μας έγινε η δεύτερή τους πατρίδα και είναι ίσως η μόνη πατρίδα για τα παιδιά τους.

Η κρίση τούς αγγίζει, όσο και τους γηγενείς Έλληνες, ίσως και περισσότερο. Και ανησυχούν το ίδιο για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα μας. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το δικαίωμά τους να συμμετάσχουν στο μέλλον του έθνους. Τουναντίον, εάν αρνηθούμε να τους ενσωματώσουμε πλήρως, θα τους εξωθήσουμε στην απομόνωση. Και όσο δεν προσδιορίζουμε σαφώς τη διαδικασία ενσωμάτωσης, ευνοούμε την ανισότητα, τη διαφθορά και την πικρία.

Με το νομοσχέδιο που ψήφισε το Κοινοβούλιο, προσφέρουμε μια προοπτική μελλοντικής εξέλιξης στους μετανάστες, που ζουν εδώ και καιρό στη χώρα μας. Θα μπορέσουν να υπάρξουν Έλληνες ινδικής καταγωγής, Έλληνες αλβανικής καταγωγής, Έλληνες με καταγωγή από τις Φιλιππίνες, Έλληνες με καταγωγή από την Ουκρανία και ούτω καθεξής – όλοι, υπερήφανοι για την ελληνική τους ταυτότητα.

Jean Catsiapis:   Ακόμη ένα θέμα έντασης: στις αρχές της φετινής χρονιάς, η Ελλάδα παρέλυσε για τρεις εβδομάδες από οδοφράγματα που έστησαν γαλακτοπαραγωγοί σε όλη τη χώρα. Στην οικονομική και δημοσιονομική κρίση, προστίθεται και μια σοβαρή κοινωνική κρίση. Πώς μπορείτε να κυβερνάτε τη χώρα υπό τέτοιες συνθήκες; Η συγκρότηση μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας είναι ευκταία;

Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Θα ήθελα να σας δώσω μια απάντηση, σύντομη και ειλικρινή: όχι. Στις 4 Οκτωβρίου, ο Ελληνικός λαός έδωσε μια πολύ σαφή εντολή στο ΠΑΣΟΚ. Οι ψηφοφόροι εξέφρασαν τη βούληση να κυβερνήσουμε για τα τέσσερα προσεχή χρόνια, στη βάση του προγράμματός μας –ένα πρόγραμμα που εγγυάται την έξοδο από την κρίση, στην οποία η Νέα Δημοκρατία βούλιαξε τη χώρα. Οι κοινωνικές διεκδικήσεις είναι κατανοητές, όμως, η χώρα στο εξής έχει επικεφαλής μια ισχυρή κυβέρνηση, που θα πράξει τα απαραίτητα, ώστε να διορθωθεί η κατάσταση.

Jean Catsiapis:   Οι τεράστιες δασικές πυρκαγιές που ξέσπασαν στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 2007 και του 2009, δεν ήταν δυνατόν να κατασβεστούν παρά μόνο χάρη στη βοήθεια που πρόσφεραν διάφορα ευρωπαϊκά κράτη. Η απουσία ενός συστήματος προστασίας της φύσης αποτελεί, από ό,τι φαίνεται, μία από τις αδυναμίες της χώρας σας. Τι σκοπεύετε να κάνετε ώστε να καθιερώσετε μια πραγματική περιβαλλοντική πολιτική;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η άνθρωπινη και φυσική καταστροφή που σημειώθηκε στην Πελοπόννησο το 2007, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία μας, μια πραγματική τραγωδία που συγκλόνισε τους Έλληνες παγκοσμίως.

Από τη στιγμή που αναλάβαμε τη διακυβέρνηση της χώρας, θέσαμε άμεσα τις βάσεις ενός προγράμματος ανασυγκρότησης των περιοχών που επλήγησαν από τις πυρκαγιές, καθώς και μετατροπής των περιοχών σε ένα κέντρο ανάπτυξης, που θα αποτελέσει πρότυπο για όλη τη χώρα.
Στην Πελοπόννησο, το περιβάλλον, η ιστορία, ο πολιτισμός και, πρωτίστως, οι ανθρώπινοι πόροι συνιστούν τον ακρογωνιαίο λίθο για μια ριζική αλλαγή. Η περιοχή θα μετατραπεί σε ένα υπόδειγμα «πράσινης ανάπτυξης» και αειφόρου ανάπτυξης. Ήδη, το σχέδιο νόμου – που έχει κατατεθεί μετά από προτροπή μας, το 2008, ενώ βρισκόμαστε ακόμη στην αντιπολίτευση – είναι αντικείμενο πλήρους επεξεργασίας. Θα υποβληθεί σε ψηφοφορία και θα επικυρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η πράσινη ανάπτυξη αποτελεί μία από τις προτεραιότητες της Κυβέρνησής μας. Πώς θα βρούμε τον τρόπο να μετατρέψουμε την πράσινη οικονομία, στην οποία πιστεύω πολύ, σε μια πολιτική και σε μια καθημερινή πρακτική για τους πολίτες. Η πράσινη πολιτική θα δώσει τη δυνατότητα να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης, να καταπολεμηθούν οι περιβαλλοντικές προκλήσεις και να συσταθούν θεσμοί, ικανοί να αντιμετωπίσουν την οποιαδήποτε σοβαρή κρίση που θα προκύψει στο μέλλον. Πρόκειται για μια τεράστια πρόκληση, που μας ωθεί προς τα εμπρός.

Jean Catsiapis:   Τα σοβαρά γεγονότα του τέλους του 2008 αντικατοπτρίζουν τη δυσφορία της νεολαίας. Γνωρίζετε, ως πρώην Υπουργός Εθνικής Παιδείας, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά λύκεια και πανεπιστήμια. Τι σχεδιάζετε να κάνετε, προκειμένου να διασφαλίσετε το μέλλον των νέων της χώρας σας;

Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Οι συγκρούσεις του 2008 και ο θάνατος του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, ήταν γεγονότα τραγικά για όλη τη νεολαία, για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Οι σημερινοί νέοι είναι αντιμέτωποι με πολύ σοβαρά προβλήματα: την ανεργία, την κλιματική αλλαγή, τη φτώχεια, τις ανισότητες. Κατανοώ, συνεπώς, ότι αισθανονται απογοητευμένοι ή αποκλεισμένοι.

Η Κυβέρνησή μας ευελπιστεί να ξαναδώσει ελπίδα σε αυτή τη γενιά. Η νεολαία αξιώνει δικαιοσύνη, αξιώνει μια οικονομία που προσφέρει προοπτικές. Απαιτεί αξιοκρατία και διαφάνεια στη διαχείριση των οικονομικών του Ελληνικού λαού. Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να απαντήσουμε σε αυτές τις προσδοκίες.

Jean Catsiapis:   Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μια ορισμένη επανεμφάνιση τρομοκρατικών οργανώσεων, οι οποίες είχαν εξαρθρωθεί λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, το 2004. Θα πρέπει να ενισχυθούν τα μέτρα καταστολής κατά αυτών των οργανώσεων;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Η ελληνική κοινωνία είναι ενωμένη έναντι της τρομοκρατίας. Όλοι οι Έλληνες καταδικάζουν τη δειλή και τυφλή βία. Μια πολιτισμένη κοινωνία δεν διαπραγματεύεται με τρομοκράτες. Εδώ και ορισμένα χρόνια, μια πολύ σημαντική μονάδα της Ελληνικής Αστυνομίας, η Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία, κατάφερε ένα μοιραίο χτύπημα στην οργάνωση «17 Νοέμβρη», και έτσι η χώρα μας προστατεύθηκε κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων.

Δυστυχώς, οι πρακτικές πελατειακών σχέσεων της προηγούμενης κυβέρνησης οδήγησαν στη διάλυση αυτής της Υπηρεσίας. Με την έλευσή μας στη διακυβέρνηση της χώρας, ξεκινήσαμε από το μηδέν και έχουμε ήδη προετοιμάσει νέα σχέδια, με στόχο μια αποτελεσματική αντιτρομοκρατική πολιτική. Όλοι μαζί, με υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα, μπορούμε να θέσουμε τέλος στον κύκλο βίας, που υπονομεύει τις ατομικές και συλλογικές ελευθερίες.

Jean Catsiapis:   Σε ό,τι αφορά ένα άλλο ζήτημα, που σχετίζεται με τις ατομικές ελευθερίες: ο γάμος ομοφυλοφίλων. Το 2008, ένας πρώτος γάμος ομοφυλοφίλων έλαβε χώρα στην Ελλάδα και εν συνεχεία ακυρώθηκε με δικαστική απόφαση τον επόμενο χρόνο. Ποια θα είναι η πολιτική της Κυβέρνησής σας, αναφορικά με την ένωση ομοφυλοφίλων;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Σήμερα, στην Ελλάδα, το μοναδικό νομοθετικό πλαίσιο που ανταποκρίνεται στην επιθυμία δύο ατόμων να ενώσουν τις ζωές τους είναι ο γάμος. Ωστόσο, ένας αυξανόμενος αριθμός ανδρών και γυναικών δεν επιλέγει το γάμο, είτε πολιτικό, είτε θρησκευτικό. Απλώς, παίρνουν την απόφαση να συζήσουν.

Το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε στο Κοινοβούλιο, τον περασμένο Ιούλιο, ένα σχέδιο νόμου που επιτρέπει τη θεσμοθέτηση ενός «συμφώνου συμβίωσης», το οποίο θα θέσει τέλος στις διακρίσεις και, ουσιαστικά, θα αποκαταστήσει την ισότητα μεταξύ όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως θρησκείας, φύλου και σεξουαλικών προτιμήσεων ή πολιτικών πεποιθήσεων. Το εν λόγω σχέδιο νόμου είχε απορριφθεί από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Τη στιγμή που οι αναπτυγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες αποδέχονται την εξέλιξη της αντίληψης περί πυρηνικής οικογένειας, του γάμου και εν γένει του νομοθετικού πλαισίου των ανθρωπίνων και κοινωνικών σχέσεων, ο Έλληνας νομοθέτης, λυπούμαι που το λέω, έχει καθυστερήσει. Εκτιμούμε ότι έχει έρθει η ώρα για να ξεκινήσει η συζήτηση στη χώρα μας και για να καθιερώσουμε ένα νέο και σύγχρονο πλαίσιο, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες όλων των πολιτών. Με το σύμφωνο συμβίωσης, οι σχέσεις δύο ατόμων που αποφασίζουν να ζήσουν μαζί, θα προστατεύονται από ένα νομοθετικό πλαίσιο, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση των σχέσεων ενός ζευγαριού που έχει ενωθεί με γάμο. Προσωπικά, εκτιμώ ότι πρόκειται για σημαντική εξέλιξη.

Jean Catsiapis:   Είστε Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, η οποία το 2008 διοργάνωσε στην Αθήνα το 13ο Συνέδριό της. Τι συνδέει σήμερα τα εκατό κόμματα και κινήματα, που είναι μέλη της οργάνωσης αυτής; Τι σημαίνει για εσάς, ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Εκτιμώ ότι η χρηματοπιστωτική κρίση της περασμένης χρονιάς και η πρόσφατη επίθεση των κερδοσκόπων εναντίον χωρών, όπως είναι η Ελλάδα, αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα ότι, η θεωρία, βάσει της οποίας οι αγορές έχουν από μόνες τους τη δυνατότητα αυτορύθμισης και επίλυσης των οικονομικών προβλημάτων, αποτελεί ένα μύθο. Στην πραγματικότητα, τα αγαθά και τα κεφάλαια συγκεντρώθηκαν στα χέρια ορισμένων ατόμων και εταιρειών, χωρίς ηθικούς φραγμούς.

Στο πλαίσιο αυτό, ο σοσιαλισμός επανήλθε στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Κατά κάποιο τρόπο, το σοσιαλιστικό πρόγραμμα συνιστά ένα στοίχημα. Στοίχημα, που είναι δυνατό να ανακτήσει και να αναδιαμορφώσει το κράτος, προκειμένου αυτό να είναι σε θέση να υπηρετεί τον πολίτη.

Το πρόβλημα αφορά λιγότερο στην επιλογή ενός οικονομικού δόγματος, αλλά μάλλον στο ζήτημα επαναπροσανατολισμού της διακυβέρνησης. Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε τον πλούτο μας. Πώς να τον διαχειριστούμε, με τρόπο που ευνοεί την κοινωνική ανάπτυξη και τα συμφέροντα των πολιτών. Πώς να επιτύχουμε το κράτος να μην κατασπαταλά το δημόσιο χρήμα, να μην είναι διεφθαρμένο, πελατειακό, να μην είναι όμηρος συγκεκριμένων ομάδων συμφερόντων. Σε όλα αυτά τα ερωτήματα, έχουμε τις απαντήσεις. Το πρόγραμμά μας έπεισε τους ψηφοφόρους, και εμείς δεν πρόκειται να τους απογοητεύσουμε.

Jean Catsiapis:   Πώς αντιμετωπίζετε την παγκοσμιοποίηση ως είναι; Είναι δυνατό να αποφύγουμε τις αρνητικές συνέπειες αυτού του φαινομένου;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Θα προσπαθήσω να σας δώσω μια εικόνα, ασφαλώς απλουστευτική, ώστε να καταλάβετε πώς κατανοώ την παγκοσμιοποίηση. Μοιάζει με την Άγρια Δύση: ένα νέο σύνορο, το οποίο προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες, με νέες πηγές πλούτου για να ανακαλύψουμε. Στην Άγρια Δύση υπήρχε πετρέλαιο και χρυσός, νερό, δάση και φύση άθικτη. Δεν υπήρχαν όμως κανόνες. Οι πηγές πλούτου στέρεψαν, οι παράνομοι έγινε σερίφηδες. Κράτος δικαίου δεν υπήρχε. Ο νόμος του ισχυροτέρου ήταν η μοναδική αρχή.

Σήμερα, η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία μας αποτελεί και αυτή ένα νέο σύνορο. Διαθέτει σημαντικές δυνατότητες, τεράστια πλούτη, αλλά περιορισμένους κανόνες – για να μην πω κανέναν. Είτε πρόκειται για ένα οικονομικό ρυθμιστικό πλαίσιο, είτε για τη διαχείριση των ενεργειακών πηγών, είτε για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, είτε για την πρόληψη της φτώχειας, οι κανόνες απουσιάζουν σε σημαντικό βαθμό διεθνώς, παρά τις προσπάθειές μας, που αποσκοπούν στην ενίσχυση των θεσμών, όπως είναι τα Ηνωμένα Έθνη, ο Διεθνής Οργανισμός Απασχόλησης, ή ακόμη και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.

Πριν από μερικούς μήνες, πολλοί Αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συναντήθηκαν στην Κοπεγχάγη. Η Σύνοδος αυτή σηματοδότησε τα κενά της Διεθνούς Κοινότητας. Υπάρχει έλλειψη κοινών διαδικασιών και θεσμών, αλλά απουσιάζει επίσης και η απαραίτητη πολιτική βούληση για τη βελτίωση του κόσμου και τον «εξανθρωπισμό» της ανάπτυξης. Κατά συνέπεια, η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης μοιάζει με την Άγρια Δύση. Όσοι επιβιώνουν, είναι όσοι διαθέτουν δύναμη.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, δεν πρόκειται απλώς για ένα ζήτημα επιβίωσης. Παρακολουθούμε μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια ορισμένων, που οι ισχύοντες δημοκρατικοί μας θεσμοί κινδυνεύουν. Η παραδοχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στο χρηματοοικονομικό πεδίο. Για το λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίος ο διεθνής συντονισμός των νομισματικών πολιτικών.

Η παγκοσμιοποίηση, που ήταν φορέας τόσων προσδοκιών, που άνοιξε τόσες πόρτες σε πολλούς από εμάς, παρήγαγε επίσης νέες ανισότητες και νέους κινδύνους. Η παρούσα κρίση προσφέρει την ευκαιρία για διόρθωση των πολυάριθμων υπερβολών.

Jean Catsiapis:   Ακολουθήσατε τον πατέρα σας στην εξορία, κατά την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Ζήσατε κυρίως στη Σουηδία και τον Καναδά. Πώς βιώσατε ως νεαρός άνδρας την εξορία αυτή, μακριά από την πατρίδα σας;

Γ. Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποιος που έχει ζήσει πολλά χρόνια στο εξωτερικό, αισθάνεται «ακόμη περισσότερο» Έλληνας, όταν επιστρέφει στην πατρίδα του. Έμαθα πολύ περισσότερα για την Ελλάδα στο εξωτερικό από ό,τι εδώ. Αυτό που μπορώ επίσης να πω με σιγουριά είναι ότι, ζώντας στο εξωτερικό, βλέπουμε πολλά πράγματα που βοηθούν στο να αναπτύξουμε μια πιο ουσιαστική κριτική ματιά για την πατρίδα μας.

Jean Catsiapis:   Ο πατέρας και ο παππούς σας κυβέρνησαν την Ελλάδα. Τι μάθατε από αυτούς;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Με διακατέχει ένα τεράστιο αίσθημα ευθύνης για τη χώρα μου και για τον Ελληνικό λαό. Πρόκειται, κατά κάποιο τρόπο, για ένα είδος οικογενειακής παράδοσης. Βίωσα τη δικτατορία, είδα τον πατέρα μου και τον παππού μου στη φυλακή. Γνώρισα από κοντά αυτούς τους αγώνες και αυτές τις δύσκολες στιγμές. Έμαθα να αγωνίζομαι.

Η εμπειρία αυτή υπήρξε εξαιρετικά χρήσιμη, διότι και εγώ, επίσης, αντιμετώπισα πολλές κρίσεις στη ζωή και στην πολιτική μου καριέρα. Αρχικά, ανέλαβα το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας από το 1988 έως το 1989 και έπειτα, από το 1994 έως το 1996, περίοδοι κατά τις οποίες οι εκπαιδευτικοί κατέβαιναν σε απεργιακές κινητοποιήσεις.

Όταν ανέλαβα το Υπουργείο Εξωτερικών το 1999, οι σχέσεις μας με την Τουρκία διένυαν τη χειρότερη περίοδο. Κατόρθωσα όμως να βελτιώσω το κλίμα. Εν συνεχεία, ανέλαβα επικεφαλής του κόμματός μας, με την προοπτική εκλογών, τη στιγμή που η ήττα θεωρούνταν αναπόφευκτη. Ακόμη και τότε, απέκρουσα τις πλέον απαισιόδοξες προβλέψεις.

Σήμερα, η χώρα αντιμετωπίζει μια σοβαρότατη κρίση. Να είστε σίγουρος ότι θα κάνω τα πάντα, για μια ακόμη φορά, προκειμένου να αντιστρέψω τη ροή των πραγμάτων και να διαψεύσω τις ζοφερές προβλέψεις των σκεπτικιστών.

Jean Catsiapis:   Στις Η.Π.Α, σπουδάσατε στο ίδιο πανεπιστήμιο με τον Αντώνη Σαμαρά, τον επικεφαλής του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας από το τέλος του 2009. Τον γνωρίζετε καλά. Οι καλές προσωπικές σχέσεις σας με τον Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης συνιστούν ένα πλεονέκτημα για την κυβερνητική δράση σας;

Γιώργος Α. Παπανδρέου:   Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να κρίνουμε τη δράση του κ. Σαμαρά, ως επικεφαλής της ΝΔ. Πραγματικά, ελπίζω ότι το κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης θα είναι σε θέση να διαδραματίσει το ρόλο του στη χώρα, στις δύσκολες αυτές στιγμές που διανύουμε – ένα ρόλο εποικοδομητικής κριτικής, δίνοντας προτεραιότητα στους εθνικούς μας στόχους και όχι στα διακυβεύματα μιας ευτελούς πολιτικής μικροκομματισμού.

Εύχομαι στον κ. Σαμαρά καλή επιτυχία στα νέα του καθήκοντα και ευελπιστώ ότι θα επιτύχει την ανανέωση του κόμματός του. Ανανέωση, που έχει απολύτως ανάγκη. Οφείλει οριστικά να γυρίσει την πλάτη στις πρακτικές που είχε υιοθετήσει όταν βρισκόταν στην εξουσία – πρακτικές, τις οποίες έχω έντονα καταγγείλει κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, αλλά και κατά τη διάρκεια της συνέντευξής μας. Η χώρα έχει ανάγκη μια ισχυρή και υπεύθυνη αντιπολίτευση. Δεν είναι ώρα για ανώφελους τσακωμούς.

Διαβάστε επίσης