Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου (16 Ιουνίου 1952) είναι Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πολιτικός, βουλευτής και πρώην πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (8 Φεβρουαρίου 2004 – 18 Μαρτίου 2012), ενώ διετέλεσε και 11ος πρωθυπουργός της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (6 Οκτωβρίου 2009 – 11 Νοεμβρίου 2011), μετά τη νίκη του κόμματος στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.

Γιώργος Α. Παπανδρέου

«Όρος επιβίωσης, η οικοδόμηση μιας νέας, σύγχρονης δημοκρατίας» | Ομιλία 21.07.2019

Για τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Πάτρας | Δήλωση 15.07.2019

«Η καθημερινή ασφάλεια και ευημερία των πολιτών περνάει και από το περιβάλλον» | Δήλωση 14.07.2019

«Ο αγώνας που δίνουμε, είναι αγώνας για την ανασυγκρότηση της χώρας» | Δήλωση 27.06.2019

Παπανδρέου από το ΕΑΠ: «η δημιουργικότητα, η εξωστρέφεια και η καινοτομία, θα πρέπει να είναι ο οδηγός μας» | Δήλωση | 26.06.2019

Ο αποχαιρετισμός του Γιώργου Α. Παπανδρέου στο Ροβέρτο Σπυρόπουλο | 25.06.2019

«Με τον Γιάννη γιορτάζει μία Ελλάδα ευκαιριών, δημοκρατίας και ελευθερίας» | 25.06.2019

 

Ομιλία/συζήτηση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με θέμα: «Η Ελλάδα του 21ου αιώνα στην Ευρώπη και τον Κόσμο»

Κύριε Πρύτανη, κύριοι εκπρόσωποι της Εκκλησίας, αγαπητοί συνάδελφοι, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, των στρατιωτικών, αστυνομικών και άλλων αρχών, κύριοι καθηγητές, αγαπητοί φοιτητές, φίλες και φίλοι, Βολιώτισσες, Βολιώτες.

Σας οφείλω κατ’ αρχάς ένα μεγάλο ευχαριστώ για το μεγάλο παρόν που δίνετε σήμερα με την εδώ παρουσία σας. Ευχαριστώ πρώτα απ’ όλα τις Πρυτανικές Αρχές, τους διοργανωτές και τους καθηγητές. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τους φοιτητές του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας στους οποίους και θέλω να απευθυνθώ.

Μας δίνετε την ευκαιρία αυτής της συνάντησης, μας δίνετε την ευκαιρία αυτής της άμεσης επικοινωνίας σε μια εποχή μάλιστα που μιλούν όλοι για επικοινωνία, σε μια εποχή που όμως αισθανόμαστε και την έλλειψή της. Και λείπει τόσο σήμερα αυτή η επικοινωνία, σήμερα που αλλάζει η κοινωνία μας, σήμερα που αισθάνεται η κοινωνία μας, η πλειοψηφία της ότι σ’ αυτές τις μεγάλες εξελίξεις, δεν αποφασίζει, δεν ακούγεται, δε συμμετέχει.

Στη σημερινή μας κοινωνία αισθανόμαστε την έλλειψη μιας ανθρώπινης επαφής πρόσωπο με πρόσωπο, την έλλειψη μιας συζήτησης πρόβλημα με πρόβλημα, πρόταση με πρόταση. Αισθανόμαστε την έλλειψη ανάλυσης χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς τις στερεότυπες κομματικές ταμπέλες, ιδεών χωρίς αποκλεισμούς, σύνθεσης χωρίς εφησυχασμούς.

Τα μεγάλα διλήμματα και τα νέα διλήμματα της ανθρωπότητας αλλά και της τοπικής κοινωνίας ποιος τα συζητά, ποιος αναζητά, ποιος αποφασίζει; Αυτά όλα που ανέφερα, κάποιοι τα ονομάζουν «φαινόμενα του δημοκρατικού ελλείμματος». Οι άλλοι «την κρίση του αντιπροσωπευτικού συστήματος όπως το γνωρίζουμε». Άλλοι «παγκοσμιοποίηση». Άλλοι «αλαζονεία της εξουσίας» και άλλοι «κρίση ηθικής και αξιών».

Σε μια εποχή που όλοι συνδέονται με τα διαδίκτυα, τα SMS, τις τηλεοράσεις, τις δορυφορικές κεραίες, αισθανόμαστε όμως όλο και πιο μοναχοί, όλο και πιο αποκλεισμένοι. Και ο πολίτης στο περιθώριο είναι ίσως το σύγχρονο πρόσωπο της βαρβαρότητας, η μεγάλη πρόκληση, που είναι και μια δημοκρατική πρόκληση: Πώς ο πολίτης θα συμμετέχει ουσιαστικά, δημοκρατικά, αποφασιστικά στις εξελίξεις.

Ίσως όμως δεν είμαστε μόνοι εμείς στην Ελλάδα. Μάλιστα, αν μπορούσατε να έρθετε μαζί μου στα πολλαπλά ταξίδια που κάνω, σ’ αυτή την μικρή Οδύσσειά μου, θα βρίσκατε πάρα πολλούς νέους με τις ίδιες ανησυχίες. Τόσες και τόσες κοινωνίες αναζητούν λύσεις σε νέες προκλήσεις αλλά και σε νέες ευκαιρίες.

Και γυρίζοντας πάντα στην Ελλάδα, γυρίζω κι εγώ στη δική μου Ιθάκη, στο σπίτι μου, στην οικογένειά μου, αλλά γυρίζω πάντα με ένα ερώτημα: ποια είναι η Ιθάκη για την Ελλάδα μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο κόσμο; Ποια είναι η πορεία την οποία πρέπει εμείς να κάνουμε; Ποια είναι η Ελλάδα που θέλουμε;

Θα σας καλέσω να έρθετε λίγο σε αυτό το ταξίδι και να επισκεφτούμε μερικά από τα μέρη τα οποία κι εγώ έχω επισκεφτεί, για να δούμε ακριβώς ποια είναι τα προβλήματα, μερικά από τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα. Αλλά να δούμε και πόσο αυτά τα προβλήματα τελικά, είναι και πολύ κοντινά μας.

Στη Βραζιλία, πρόσφατα, μιλούσα με τον Πρόεδρο Λούλα. Είναι ένας από τους ιδρυτές του λεγόμενου «Πόρτο Αλέγκρε», αυτός που δημιούργησε δηλαδή ένα βήμα διαλόγου για τα κινήματα της κοινωνίας, σε παγκόσμιο επίπεδο, τις μη-κυβερνητικές οργανώσεις, για να ακουστούν οι πολίτες του κόσμου.

Μου είπε, «έχω βάλει ως πρώτη προτεραιότητα να εξαφανίσω την πείνα στη χώρα μου». Και το πιστεύει. Αλλά ξέρει και πόσο δύσκολο είναι. Στη χώρα του, σαράντα εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν καθημερινά το πρόβλημα της πείνας, όχι απλά της φτώχιας αλλά της πείνας. Και με ρώτησε: «εγώ θέλω να ανοίξουν οι αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης για να μπορώ να πουλώ τα αγροτικά μου προϊόντα χωρίς δασμούς».

Αν πάει κανείς σε μια άλλη περιοχή, ας πούμε στη Συρία, στη Μέση Ανατολή, από εκεί πρόσφατα είχαμε την επίσκεψη του Προέδρου Ασάντ. Μεγάλο το πρόβλημα της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, ένα πρόβλημα που έχει δημιουργήσει εντάσεις, βία, απογοητεύσεις και σχεδόν τείνει να δημιουργήσει μια σύγκρουση πολιτισμών.

Μέσα σε αυτό το μεγάλο πρόβλημα, ένα πρόβλημα που ίσως δεν πολυφαίνεται, είναι κι ένα πρόβλημα νερού, υδάτων. Ξέρω ότι κι εδώ, στη Μαγνησία υπάρχει ένα τέτοιο θέμα στην προοπτική της ανάπτυξης αυτού του νομού. Αλλά εκεί πια είναι ένα θέμα που μπορεί να συμβάλει ή όχι, ακόμα και στην ειρήνη, ιδιαίτερα μεταξύ Συρίας και Ισραήλ.

Το πρόβλημα των υδάτινων πόρων είναι ένα πρόβλημα τεράστιο. Αν δούμε ότι 1,1 δισεκατομμύρια άτομα δεν έχουν σήμερα πρόσβαση σε καθαρό νερό στον κόσμο, εξ αυτών, 65% είναι στην Ασία, 27% στην Αφρική. 2,4 δισεκατομμύρια άτομα δεν έχουν πρόσβαση σε σύστημα αποχέτευσης. Από αυτούς, 80% είναι στην Ασία, 13% στην Αφρική.

2,2 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως από ασθένειες που σχετίζονται με την ποιότητα του νερού. Και τις επόμενες δεκαετίες, δυο δεκαετίες, η χρήση του νερού για τις ανθρώπινες ανάγκες θα αυξηθεί κατά 40%.

Μιλώντας με έναν σημαντικότατο ηγέτη, ίσως από τους σημαντικότερους επιζώντες σήμερα πολιτικούς, τον Νέλσον Μαντέλα, θα ακούσει κανείς την ανησυχία του για το AIDS, για θέματα όπως την τιμή των φαρμάκων, την πατέντα που έχουν μεγάλες βιομηχανίες και που πουλούν μέσα από την πατέντα αυτή των φαρμάκων, τα φάρμακα σε πολύ ψηλές τιμές και την αδυναμία των Αφρικανών να έχουν κάποια σημαντική προστασία από τα φάρμακα αυτά.

Αλλά ακόμα περισσότερο και την έλλειψη παιδείας και γνώσης για το πώς θα αντιμετωπίσουν αυτή τη μάστιγα, με αποτέλεσμα να έχουμε κοινωνίες στην Αφρική, που το 50% των νέων ανθρώπων να έχουν αυτή την αρρώστια. Καταλαβαίνετε τι σημαίνει για μια κοινωνία να έχει ένα τεράστιο μέρος του πληθυσμού, και μάλιστα νέων ανθρώπων, που αργοπεθαίνουν. Είναι μια καταστροφή ολόκληρης ουσιαστικά της υποδομής της κοινωνίας τους.

Μπορούμε να πάμε όμως και κοντύτερα, εδώ στην περιοχή. Μετά από τον πόλεμο του Κοσυφοπεδίου, είχα μιλήσει με τον αλβανό ΥΠ.ΕΞ, τον σέρβο ΥΠ.ΕΞ. ή τον Υπουργό Εξωτερικών της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Πολλά μικρά όπλα υπάρχουν, ανεργία, και όλα αυτά εντείνουν την εγκληματικότητα και τη διαφθορά. Τεράστια προβλήματα για πολιτικά συστήματα τα οποία θέλουν να χτίσουν δημοκρατίες, να λειτουργούν, να φέρουν επενδύσεις και να μπουν και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο Αφγανιστάν, όπου μόλις πρόσφατα υπήρξε πόλεμος, σήμερα υπάρχει μια αδυναμία να αναπτυχθούν παρά τη μεγάλη βοήθεια που δίνει η διεθνής κοινότητα. Όλη η βοήθεια που δίνει η διεθνής κοινότητα, τα συνολικά ποσά που δίνει η διεθνής κοινότητα ισούνται με τα ποσά που ο τζίρος στην ανάπτυξη, στην καλλιέργεια και πώληση της ηρωίνης, της παπαρούνας δίνει στους τοπικούς παράγοντες, στους τοπικούς παραγωγούς. Και βεβαίως, το μεγάλο εμπόριο της ηρωίνης από το Αφγανιστάν πηγαίνει προς την Ευρώπη και δεν μπορεί παρά να περνά και από τα Βαλκάνια και από την Ελλάδα.

Εάν πάμε πάλι στην περιοχή μας, θα ακούσουμε την ανάγκη να ζητήσουν να στείλουν εργαζόμενους για εποχιακή εργασία σε διάφορες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και βεβαίως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση να συζητούμε πώς θα αντιμετωπίσουμε το θέμα της λαθρομετανάστευσης. Αλλά όχι μόνο της λαθρομετανάστευσης αλλά πώς θα εντάξουμε τους μετανάστες πια που ζουν εδώ και πολλά χρόνια στις κοινωνίες μας με έναν τρόπο ώστε να αισθάνονται κι αυτοί πολίτες της χώρας μας, να γίνουν κι αυτοί μέλος της κοινωνίας και πραγματικά, να συμβάλουν ουσιαστικά εντασσόμενοι μέσα στις διαδικασίες τις δικές μας είτε είναι Ελλάδα είτε είναι Ευρώπη γενικότερα.

Κι όλα αυτά τα προβλήματα, βεβαίως, συνδέονται ή καλλιεργούν τη βία, πολλές φορές την τρομοκρατία και η τρομοκρατία συνδεόμενη με την πρόσβαση σε όπλα μαζικής καταστροφής, έχει δημιουργήσει ένα νέο φόβο για μεγαλύτερες και άλλου είδους απειλές για την ανθρωπότητα.

Όλα αυτά τα θέματα πολλές φορές μπορεί να τα θεωρούμε ξένα. Αλλά όπως είδατε, όλα αυτά τα θέματα μας αφορούν άμεσα, εμάς και την ελληνική κοινωνία. Και αυτό δείχνει και κάτι άλλο. Μπορεί μια χώρα σαν την Ελλάδα, μόνη της, ή μια οποιαδήποτε χώρα, όσο μεγάλη κι αν είναι, όσο ισχυρή κι αν είναι, να λύσει αυτά τα προβλήματα από μόνη της;

Και δημιουργείται μια νέα απαίτηση. Και πριν μπω σε αυτή την απαίτηση, πρέπει να δούμε ότι η κάθε χώρα ίσως, και όπως και η Ελλάδα, πρέπει να δει τα προβλήματα αυτά σε παγκόσμιο επίπεδο, σε περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο δικής της κοινωνίας. Αλλά η νέα απαίτηση ακριβώς είναι να δούμε τι σημαίνει αυτό σε παγκόσμιο επίπεδο. Και αυτό το οποίο δημιουργείται ως νέο αίτημα είναι ένα προοδευτικό αίτημα της εποχής μας, να υπάρξει παγκόσμια διακυβέρνηση. Όχι ένα κράτος παγκόσμιο αλλά κάποια ρύθμιση, κάποια διαχείριση αυτών των προβλημάτων.

Αλλά αυτό μας δημιουργεί κι ένα άλλο ερώτημα, πολλά ερωτήματα. Ποιος θεσμός μπορεί να αποφασίσει για την υφήλιο, για όλον τον κόσμο, γι’ αυτό το παγκόσμιο χωριό; Ποιοι αποφασίζουν; Ποιοι θα αποφασίζουν; Ποιοι θα εφαρμόζουν αυτά που θα αποφασίζονται; Ποιοι θα ελέγχουν; Ποιοι θα συμμετέχουν; Ποιοι θα είναι οι κανόνες; Ποιες οι αξίες τελικά; Ποιες οι αρχές που θα διέπουν την ανθρωπότητα;

Αυτά είναι μεγάλα διλήμματα και ουσιαστικά, είναι διλήμματα της ίδιας της δημοκρατίας. Δημοκρατικά διλήμματα σε έναν κόσμο που γίνεται ένα παγκόσμιο χωριό αλλά ένα χωριό χωρίς διοίκηση, χωρίς το Δήμαρχο, χωρίς το Δημοτικό Συμβούλιο, χωρίς τον Κοινοτάρχη, χωρίς τα συμβούλια γειτονιάς. Και πώς βεβαίως μέσα σε αυτό θα μπορεί να ακουστεί ο πολίτης.

Η Ελλάδα βεβαίως – το είπε και ο Πρύτανης – είναι μια μικρή χώρα. Όμως, είμαστε μια μικρή χώρα που έχουμε σημαντικό ρόλο πια σε διεθνές επίπεδο. Θα έλεγα ίσως, η σημασία της χώρας μας είναι ότι έχουμε τη δύναμη του ήθους, της παράδοσης, των αρχών, του πολιτισμού μας. Αλλά για να μπορούμε αυτά να τα προβάλουμε, χρειαζόμαστε και την αυτοπεποίθηση και το παράδειγμα, να είμαστε κι εμείς παράδειγμα αυτών των αρχών και αυτής της παράδοσης.

Μέσα σε αυτή την προσπάθεια ακριβώς λειτουργεί και η εξωτερική μας πολιτική: να προβάλει ό,τι καλύτερο και να δημιουργήσει ακριβώς, να συμβάλλει με τη δική μας στάση, με το δικό μας τρόπο, να επιβάλει, να προωθήσει αυτές τις αρχές και αυτούς τους κανόνες μέσα σε ένα πολύ δύσκολο και μεταλλασσόμενο κόσμο.

Παίρνω μερικά παραδείγματα της δουλειάς που κάνουμε σε ένα διεθνές επίπεδο και μετά θα έρθω να μιλήσω για το ευρωπαϊκό, το περιφερειακό και την ίδια τη χώρα μας και πώς θέλουμε να δούμε την Ελλάδα μας μέσα σε αυτό το ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο.

Πρώτα απ’ όλα, η Ελλάδα, από κει που έπαιρνε βοήθεια και μόνο από το εξωτερικό, σήμερα είναι μία από τις δότριες χώρες. Έχουμε μια ουσιαστική παρουσία σε ανθρωπιστική βοήθεια ανά τον κόσμο. Στο Κόσοβο ήμασταν οι πρώτοι, που μπήκαμε μάλιστα κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών, έλληνες, οι Γιατροί του Κόσμου, οι οποίοι μπήκανε και φτάσανε να μπορούν να δώσουν και σε κοσοβάρους αλβανούς και σε σέρβους βοήθεια φαρμακευτική, βοήθεια τρόφιμα και σημαντική προστασία με σκηνές και με νερό. Και αυτό αναγνωρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα.

Στην Ινδία, δίνουμε στην Καλκούτα, στην Ορθόδοξη Εκκλησία εκεί σημαντική βοήθεια για να μπορούν να εκπαιδεύουν νέες κοπέλες, οι οποίες όχι απλώς είναι άνεργες αλλά συνήθως όχι μόνο φτωχές αλλά συνήθως είναι και χωρίς οικογένειες και αντιμετωπίζουν το φάσμα της πείνας.

Στη Μέση Ανατολή, δικοί μας οργανισμοί, μη-κυβερνητικές οργανώσεις βοηθούν στην αποναρκοθέτηση, όπως και στη Βοσνία, με εύφημο μνεία από τον ΟΗΕ και από την κυβέρνηση το Λιβάνου.

Στη Μεσόγειο, έχουμε πάρει πρωτοβουλίες, εμείς με την Αίγυπτο ως δυο ηγετικά κράτη όπως ονομάζεται, leading nations, για τα θέματα των υδάτινων πόρων, για να συμβάλουμε στη διαμόρφωση μιας νέας προστασίας των υδάτινων πόρων της περιοχής.

Κι όλα αυτά, μέσα από μια ανάδειξη της διπλωματίας των πολιτών, της προσπάθειας η ίδια η κοινωνία να συμμετέχει. Πηγαίνουν οι μη-κυβερνητικές μας οργανώσεις και βοηθούν είτε στους σεισμούς στην Τουρκία, είτε στο Λίβανο, είτε στη Βοσνία, είτε στο Κόσοβο, είτε στην Ινδία, είτε αλλού.

Πρόσφατα, έχουμε πολύ σημαντικές παρουσίες και στο Ιράκ, παρά τις δυσκολίες, παρά τα προβλήματα. Και δεν είναι τυχαίο ότι η Ελληνική Προεδρία ήθελε να ακούσει και αυτούς τους νέους και πρέπει να τους ακούσουμε, που μπορεί να διαδηλώνουν στις μεγάλες συναντήσεις κορυφής ενάντια στην παγκοσμιοποίηση.

Έχουν κι αυτοί κάτι να πουν. Βεβαίως, καταδικάζω τη βία όπου υπάρχει όταν και αυτοί χρησιμοποιούν βία, αλλά υπάρχουν πάρα πολλοί νέοι οι οποίοι θέλουν να ακουστούν. Και μάλιστα, ήμασταν η πρώτη προεδρία που δεχτήκαμε να καθίσουμε να συζητήσουμε με αυτούς τους διαδηλωτές, να πάρουμε τα αιτήματά τους, το υπόμνημά τους και να το μοιράσουμε στο συμβούλιο κορυφής που έγινε στη Θεσσαλονίκη, στη Χαλκιδική.

Και δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η παρουσία της Ελλάδας, είτε ήταν ως προεδρία είτε ήταν για τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες στο Ιράκ, στο διάλογο των πολιτισμών, κληθήκαμε στο Σάμερσεϊκ και στο Συμβούλιο Κορυφής των Αραβικών Κρατών ως προεδρία ελληνική, για να συζητήσουμε με όλους τους άραβες ηγέτες και να δούμε από κοινού αν μπορούσε η Ευρώπη, που την εκπροσωπούσε η Ελλάδα κι εγώ ειδικότερα σε αυτή τη συνάντηση, να βρει λύσεις ειρηνικές στο πρόβλημα του Ιράκ.

Δυστυχώς, δεν τα καταφέραμε αλλά κάναμε σημαντικές προσπάθειες. Δεν είναι τυχαίο όμως ότι εμείς, προωθώντας αυτόν τον διάλογο των πολιτισμών και τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες, μας αξιολόγησε ένα έγκυρο περιοδικό των Ηνωμένων Πολιτειών που λέγεται “Foreign Policy”, «εξωτερική πολιτική», ως 13η χώρα στην παγκόσμια προσφορά μας στη βοήθεια στα διεθνή ζητήματα και σε ό,τι αφορά την παρουσία μας σε ειρηνευτικές δυνάμεις – κι εδώ είναι τα σώματα του στρατού – οι ειρηνευτικές δυνάμεις που έχουμε στα Βαλκάνια, στο Αφγανιστάν αλλά και αλλού, ανέδειξαν τη χώρα μας πρώτη στον κόσμο.

Η Ελλάδα είναι πρώτη στον κόσμο στην παρουσία της στις ειρηνευτικές δυνάμεις, κάτι το οποίο ίσως δε γνωρίζετε, αξιολογώντας την από την προσφορά μας, από τη στάση μας, ακριβώς μια πάρα πολύ σημαντική αξία διότι υπηρετούμε σε αυτές τις περιοχές τα παιδιά μας την υπόθεση της ειρήνης.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες θα γίνει ψηφοφορία για το ποια θα είναι τα νέα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Όπως ξέρετε, το Συμβούλιο Ασφαλείας στον ΟΗΕ απαρτίζεται από πέντε μόνιμα μέλη και άλλα δέκα μέλη που είναι μη-μόνιμα. Θα γίνουν εκλογές, θα γίνει η ψηφοφορία και η Ελλάδα φαίνεται ότι θα είναι σίγουρη, ότι θα επιλεγεί για τη θέση του μη-μόνιμου μέλους το 2004.

Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι στην προσπάθειά μας να αναδείξουμε – και ο Βόλος είναι Ολυμπιακή Πόλη – την έννοια της Ολυμπιακής Εκεχειρίας είχαμε στον ΟΗΕ ένα ρεκόρ. Συνυπέγραψαν και από κοινού ψήφισαν ομόφωνα το Ψήφισμα υπέρ της έννοιας της αναβίωσης της αρχαίας αυτής ελληνικής παράδοσης να μην γίνονται πόλεμοι κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων. Είναι βεβαίως μια μεγάλη πρόκληση και ας δούμε αν μπορεί αυτή η πρόκληση να γίνει πραγματικότητα.

Αυτό αναδεικνύει ότι η Ελλάδα πιστεύει πρώτα από όλα στον ΟΗΕ, στην πολυμερή διπλωματία, στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, στο Διεθνές Δίκαιο και βεβαίως στην έννοια του ότι πιστεύουμε στη δύναμη των αρχών και όχι στη αρχή της δύναμης.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι βεβαίως μια πολύ σημαντική υπόθεση, διότι εάν μιλάμε για παγκόσμια διακυβέρνηση, θα πρέπει δυνάμεις σημαντικές στον κόσμο να προωθήσουν τους κανόνες αυτούς. Κανόνες, για την ειρηνική συμβίωση και λειτουργία του παγκόσμιου αυτού χωριού. Όλο και περισσότερο η Ευρωπαϊκή Ένωση που τώρα μεγαλώνει και γίνεται 25 κράτη και αργότερα ίσως και 30 και 35 αν μπουν και τα δυτικά Βαλκάνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να παίξει ένα σημαντικό ρόλο.

Βέβαια τι σημαίνει Ευρωπαϊκή Ένωση. Γίνεται κάτι πρωτόγνωρο στην ιστορία της ανθρωπότητας όπου κράτη τα οποία έχουν κυριαρχία όπως είναι η Ελλάδα, η Γαλλία, η Αγγλία, η Σουηδία, η Πορτογαλία δίνουν ένα μέρος της δικής τους κυριαρχίας σε ένα υπερεθνικό σύστημα και το κάνουν όχι κάτω από την καταπίεση κάποιας εξουσίας κάποιας άλλης χώρας, αλλά το κάνουν διότι το κάνουν αυτοβούλων από τη δική τους τη διάθεση.

Γιατί αυτό; Ας πάρουμε δυο παραδείγματα. Εμείς μιλήσαμε προηγούμενα για τα προβλήματα του περιβάλλοντος, των υδάτινων πόρων, ή αν θέλετε να μιλήσουμε για το πρόβλημα του θερμοκηπίου. Μπορεί η Ελλάδα από μόνη της να λύσει το παγκόσμιο πρόβλημα του περιβάλλοντος; Όσα τείχη κι αν φτιάξουμε, όσους νόμους κι αν φτιάξουμε για το περιβάλλον μας εάν η γειτονική χώρα ρυπαίνει, εάν ρυπαίνουν χώρες κοντά στη γειτονιά μας ή και μακρύτερα από τη γειτονιά μας θα επηρεάσει το κλίμα μας, θα επηρεάσει το περιβάλλον μας, θα επηρεάσει τις θάλασσές μας, θα επηρεάσει το οξυγόνο το οποίο αναπνέουμε.

Αν όμως εμείς από κοινού πάρουμε αποφάσεις εάν έχουμε μια μεγαλύτερη ισχύ σ’ αυτό το παγκόσμιο χωριό, τότε ίσως ακουστούμε. Άρα το να μεταφέρουμε σημαντικές αρμοδιότητες και να συναποφασίζουμε για τους κανόνες, δημιουργεί μια πολύ μεγαλύτερη δύναμη, ευρωπαϊκά πια δύναμη και φωνή που θα ακούγεται πολύ περισσότερο.

Η ασφάλεια. Βεβαίως έχουμε τον ελληνικό στρατό, αλλά για σκεφτείτε αν υπήρχε ευρωπαϊκός στρατός. Προχθές συζητώντας το Σύνταγμα φαίνεται ότι παρά την αποτυχημένη προσπάθεια υπήρξε μια συναίνεση πολύ σημαντική: η ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης. Μια ρήτρα, την οποία παλέψαμε ως Ελλάδα με κάθε τρόπο και νομίζω ότι πετύχαμε, τουλάχιστον στο μέτρο που έφτασε εκεί που έφτασε το Σύνταγμα.

Τι σημαίνει αυτή μια ρήτρα; Είναι η ρήτρα που λέει ότι εάν μια χώρα τρίτη επιτεθεί σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι άλλες χώρες αυτομάτως θα έρθουν προς βοήθεια με κάθε μέσο σε αυτή τη χώρα, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα. Είναι η πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Ένωση μιλά για μια τέτοια αλληλεγγύη στα θέματα ασφάλειας.

Αλλά και βεβαίως και η κοινωνική αλληλεγγύη όταν συνεργαζόμαστε μεταξύ μας οι φτωχότερες περιοχές βοηθούνται από τις πλουσιότερες. Κάτι, το οποίο βεβαίως ζούμε εμείς με τα σημαντικά Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης που δίνονται προς τη χώρα μας.

Έτσι η Ελλάδα έχει στηρίξει την εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δημιουργήσουμε πραγματικά μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της δικής μας Προεδρίας βοηθήσαμε, συμβάλλαμε ώστε να βγει το σχέδιο Συντάγματος το οποίο και παραδόθηκε από τον Ζισκάρ Ντ’ Εσθέν στον Πρωθυπουργό τον κ. Σημίτη τον προεδρεύοντα τότε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Χαλκιδική.

Σε αυτό το Σύνταγμα προωθήσαμε και στηρίξαμε την έννοια της μεγαλύτερης δημοκρατίας και συμμετοχής του Ευρωπαίου πολίτη, της αλληλεγγύης και βεβαίως της ασφάλειας και του ρόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης διεθνώς.

Κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας θέλαμε και τον Ευρωπαίο πολίτη να έχει συμμετοχή ιδιαίτερα το νέο και κάναμε ένα σημαντικό πείραμα δημοκρατίας με το Διαδίκτυο. Για πρώτη φορά δώσαμε τη δυνατότητα στους πολίτες μέσα από το Διαδίκτυο να ψηφίζουν για τα μεγάλα θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τη μετανάστευση, την ανεργία, το περιβάλλον, το πόλεμο στο Ιράκ, τα ναρκωτικά και πολλά άλλα θέματα.

Αυτές τις ψηφοφορίες τις μαζεύαμε, κάναμε τις προσθαφαιρέσεις και παρουσιάζαμε τις αποφάσεις, τις προτάσεις των πολιτών της Ευρώπης στους Ευρωπαίους Υπουργούς πριν πάρουν αυτοί τις δικές τους αποφάσεις. Σε αυτή τη συμμετοχή είχαμε περίπου 160 χιλιάδες συμμετέχοντες Ευρωπαίους κατά τη διάρκεια της δικής μας Προεδρίας και μάλιστα είχαμε και εδώ εύφημον μνεία και από τον ΟΗΕ ο οποίος ζήτησε να συνεργαστούμε μαζί τους για να λειτουργήσει αυτό το σύστημα και σ’ ένα παγκόσμιο επίπεδο.

Αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο αν προωθούμε αυτές τις αρχές, προωθούμε και μια πολιτική και για την στενότερη περιοχή μας: την περιοχή των Βαλκανίων, της Ανατολικής Μεσογείου της Μαύρης Θάλασσας. Και εδώ η Ελλάδα έχει παίξει σημαντικότατο ρόλο στην ανασυγκρότηση των χωρών μετά τον πόλεμο με ειδικό πρόγραμμα για την εθνική βοήθεια για την ανασυγκρότηση των Βαλκανίων. Έχουμε συμβάλλει επίσης και σε μια μεγάλη νέα υπόθεση: είναι η ένταξη των χωρών αυτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με ρωτούν: «Τι σημαίνει να μπει η Τουρκία, τι σημαίνει να μπει η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Αλβανία αργότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Ουσιαστικά δεν είναι απλώς η μεγέθυνση της Ευρώπης. Είναι και εδώ –όπως σ’ ένα παγκόσμιο επίπεδο- η προσπάθεια να καθιερωθούν αρχές, αξίες, κανόνες, πρακτικές που θα μας επιτρέψουν να συνεργαστούμε, να συμβιώσουμε ειρηνικά και να μπορέσουμε να μιλάμε για την ευημερία των πολιτών μας, για την ελευθερία, για τη δημοκρατία, για το αίσθημα ασφάλειας του κάθε πολίτη της περιοχής μας. Ακριβώς αυτό λέει η Ευρώπη: «Έλα, μπορείς να μπεις σε αυτή την οικογένεια, αλλά για να μπεις σε αυτή την οικογένεια πρέπει κι εσύ ν’ αλλάξεις. Πρέπει κι εσύ ν’ αλλάξεις το εσωτερικό σου, ν’ αλλάξεις τις αρχές σου, ν’ αλλάξεις τις πρακτικές σου και αντί να καταπιέζεις (όπως π.χ. γίνεται στην Τουρκία) μειονότητες, θα πρέπει ν’ αλλάξεις τους νόμους και να συμμορφωθείς με τις συγκεκριμένες αυτές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Έτσι δημιουργείται μια πολύ μεγάλη και νέα ευκαιρία. Μια ευκαιρία να δούμε τη μετατροπή των Βαλκανίων από μια περιοχή συγκρούσεων, εντάσεων, όπου οι μειονότητες αισθάνονται καταπιεσμένες, όπου οι πολίτες δεν έχουν ελευθερία έκφρασης, όπου υπάρχει τεράστια εγκληματικότητα και ανεργία σε μια περιοχή συνεργασίας, ελευθερίας, δημοκρατίας και ανάπτυξης.

Η Ελλάδα βεβαίως παίζει πρωτοποριακό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ελλάδα παίζει πρωτοποριακό ρόλο σε πρωτοβουλίες για την ειρήνη και στην περιοχή, όπως και πρόσφατα και στη Μέση Ανατολή.

Όλα αυτά βεβαίως δεν θα μπορούσαν να γίνουν εάν η Ελλάδα δεν είχε τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Πρώτα από όλα να μπορεί να σκέφτεται και να λειτουργεί ανεξάρτητα. «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» ένα σύνθημα το οποίο θυμούνται και γνωρίζουν πάρα πολλοί εδώ σε αυτή την αίθουσα, ουσιαστικά αυτό σήμανε και αυτό έχουμε πετύχει.

Έχουμε τη δυνατότητα να καθορίζουμε εμείς τη δική μας εξωτερική πολιτική. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αλληλεξαρτήσεις, αλλά σημαίνει ότι η δική μας θέση, η δική μας απόφαση είναι τελικά δική μας και όχι κάποιου άλλου. Δεύτερον έχουμε μια δημοκρατία την πιο σταθερή δημοκρατία σε ολόκληρα τα Βαλκάνια και βεβαίως αυτή η δημοκρατία μας δίνει τη δυνατότητα να δουλεύουμε με συναινέσεις, με την υποστήριξη των πολιτών αλλά και μ’ ένα κύρος στις γειτονικές χώρες για το τι έχουμε καταφέρει.

Έχουμε επίσης και μια δυναμική οικονομία, παρά τις όποιες δυσκολίες που όμως σαφώς είμαστε ένα πρότυπο για τα γειτονικά μας κράτη. Σκεφτείτε απλώς ότι πριν από 40 περίπου χρόνια ο μισθός ενός μέσου Τούρκου εργαζόμενου και ο μισθός ενός μέσου Έλληνα εργαζόμενου ήταν ο ίδιος. Σήμερα η σχέση του μισθού του μέσου Έλληνα και του μισθού του μέσου Τούρκου είναι 1 προς 6. Έξι φορές πάνω ο μισθός του Έλληνα εργαζόμενου!

Βεβαίως έχουμε επίσης μέσα από αυτή τη διαδικασία της ένταξης των χωρών αυτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ν’ αντιμετωπίσουμε και μεγάλα και χρόνια ζητήματα όπως είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπως είναι και το Κυπριακό.

Προωθήσαμε ένα όραμα για την περιοχή ότι μπορούν οι λαοί της περιοχής να συμβιώσουν και ότι βεβαίως η Κύπρος θα μπορέσει να βρει τη λύση του προβλήματος που τόσο πολύ ταλαιπωρεί την ευρύτερη περιοχή, την Ελλάδα και την Τουρκία αλλά ειδικότερα τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους με την ένταξη αυτής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρά τις Κασσάνδρες το πετύχαμε και σήμερα βλέπουμε στους Τουρκοκύπριους και ιδιαίτερα στους νέους να σηκώνονται σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να φωνάζουν για την επανένωση της νήσου.

Μπορώ να σας πω ότι είμαι αισιόδοξος και ελπίζω σύντομα –αν όχι αργότερα, πάνω ελπίζω σύντομα- θα πρέπει να δούμε όχι μόνο την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επιτέλους και την επίλυση αυτής της μεγάλης πληγής, τη δίκαιη λύση του Κυπριακού προβλήματος με την επανένωση της νήσου και βεβαίως και με αυτό τον τρόπο μια νέα συμβίωση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και βεβαίως Ελλήνων και Τούρκων.

Όλα αυτά βεβαίως εδράζονται και σε δικές μας αρχές και όχι μόνο ευρωπαϊκές και αναφέρομαι σ’ ένα πολύ γνωστό σας τον Ρήγα Φεραίο. Ο Ρήγας Φεραίος ο οποίος είχε ονειρευτεί με το δικό του Σύνταγμα (μιλάμε για το Σύνταγμα της Ευρώπης) -και αναφέρθηκα όταν μίλησα στη Συνέλευση για το Σύνταγμα της Ευρώπης στο Ρήγα Φεραίο- όπου θα συμβίωναν διαφορετικοί λαοί, διαφορετικές θρησκείες, διαφορετικές εθνότητες αλλά κάτω από τις βασικές αξίες, τις βασικές αρχές της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της ειρηνικής συμβίωσης.

Όλα αυτά όπως σας είπα δεν θα μπορούσαν να προχωρήσουν χωρίς να έχουμε μια ισχυρή Ελλάδα. Αλλά βεβαίως η ισχυρή αυτή Ελλάδα δεν σημαίνει ότι δεν έχει και νέες προκλήσεις. Πραγματικά θέλω να τονίσω και πάλι το σύγχρονο πρόσωπο της βαρβαρότητας που είναι ο πολίτης στο περιθώριο. Ποτέ άλλοτε η φύση των μεγάλων προβλημάτων της εποχής δεν καθιστούσε τόσο αναγκαία τη συλλογική συμμετοχή του πολίτη στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.

Πιστεύω ότι ο σύγχρονος πολιτικός δεν είναι αυτός ο οποίος θα φέρει την έτοιμη λύση. Μέσα σ’ ένα παγκόσμιο γίγνεσθαι τόσο περίπλοκο με τόσες ραγδαίες αλλαγές τεχνολογικές, περιβαλλοντικές, πολιτικές, ο σύγχρονος πολιτικός πρέπει να είναι περισσότερο και καθηγητής και μαθητής και να διαπαιδαγωγεί να θέτει τα θέματα και να διαμορφώνεται ο ίδιος μέσα από το διάλογο και τη συζήτηση με την κοινωνία, όπου θα εμπνέεται η κοινωνία, θα προωθεί η κοινωνία την πρωτοβουλία τις νέες επιλογές μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον.

Αλλά αυτό σημαίνει τη συμμετοχή του πολίτη. Αυτό είναι το μεγάλο δίλημμά μας και το μεγάλο πρόβλημά μας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά παντού. Γιατί ποτέ άλλοτε η αδυναμία αυτής της συμμετοχή η αίσθηση του αποκλεισμού, η τάση αυτό-αποκλεισμού του πολίτη δεν ήταν τόσο καταθλιπτική και διαδεδομένη. Ασφαλώς όταν μιλώ για αποκλεισμό δεν εννοώ μόνο τον κοινωνικό αποκλεισμό που στέλνει άνεργους, μειονότητες, αδύναμους, διαφορετικούς, μη προνομιούχους στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού της κοινωνίας των 2/3, εννοώ ακόμη περισσότερο τον αποκλεισμό του πολίτη από τον κόσμο, τον εαυτό του, τη μοίρα του, εννοώ τον αποκλεισμό από την πληροφορία σε μια κατά τα άλλα κοινωνία της πληροφορίας, εννοώ τον αποκλεισμό από τη γνώση σε μια κατά τα άλλα κοινωνία της γνώσης, εννοώ τον αποκλεισμό από τη δημιουργική εργασία σε μια κατά τα άλλα κοινωνία όπου η καινοτομία στην εργασία είναι όρος για την ανάπτυξή της.

Το λέω αυτό γιατί ξέρω καλά που μιλάω. Ξέρω καλά σε ποιους μιλάω. Ξέρω που βρίσκομαι, ξέρω που βρισκόμαστε. Δεν είναι τυχαίο ότι επέλεξα τον Βόλο για μια παρέμβαση γύρω από τα θέματα αυτά. Την ανάγκη μιας ανατροπής αυτής της σχέσης των πολιτών με την πολιτική, στην ανάγκη ενός επαναπροσδιορισμού Κομμάτων, στρατηγικών, στόχων, προγραμμάτων και οραμάτων, στην ανάγκη πυροδότησης ενός νέου πολιτικού ενδιαφέροντος, μέσα από νέο, φρέσκο και δυναμικό Κίνημα πολιτών που θα ξαναφέρουν την πολιτική στα μέτρα τους και τα μέτρα στην πολιτική.

Ο Βόλος υπήρξε η κοιτίδα του ελληνικού Διαφωτισμού. Υπήρξε μπροστάρης στις σύγχρονες μάχες του νεωτερισμού. Υπήρχε η πόλη ανάληψης ανατρεπτικών πρωτοβουλιών για τον επαναπροσδιορισμό της εθνικής μας ταυτότητας, της ελληνικής μας παιδείας, της κοινωνικής μας υπόστασης. Ο Βόλος υπήρξε του δημοτικισμού και του Δελμούζου, του σοσιαλισμού και των Κινημάτων του, των εργατικών αγώνων και της πολιτιστικής δημιουργίας της δημοκρατίας του οραματισμού του Ρήγα Φεραίου.

Σήμερα είναι ο Βόλος που αναπτύσσεται, αλλά και ο Βόλος που ανησυχεί. Είναι η πρωτεύουσα της Μαγνησίας, της ομορφιάς, των στρατηγικών, γεωγραφικών και οικονομικών πλεονεκτημάτων που όμως αγωνιούν για να μπουν ακόμη πιο μπροστά στις νέες προκλήσεις, στις νέες εξελίξεις με το αίσθημα ασφάλειας και σιγουριάς.

Μπορώ να τονίσω ότι έχουν γίνει πάρα πολλά και όχι μόνο εδώ στο Βόλο, αλλά σε ολόκληρη τη χώρα και αναφέρθηκα σε αυτά. Εκσυγχρονίσαμε την οικονομία με ρυθμούς που άλλαξαν τη φυσιογνωμία της χώρας μας σε ελάχιστο χρόνο, ένταξη στην ΟΝΕ, εξασφαλίσαμε την ανάπτυξη δίνοντας προοπτική μιας ευημερίας που ουδέποτε είχαμε γνωρίσει στο παρελθόν.

Εντάξαμε την εγκαταλελειμμένη παλαιότερα περιφέρεια σ’ ένα ολοκληρωμένο σχέδιο σύγκλισης με τα μεγάλα αστικά κέντρα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ανασυγκροτούμε την ύπαιθρο εφαρμόζοντας μια πολιτική προσέλκυσης επενδύσεων, εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων δημιουργίας ευκαιριών συμπλήρωσης του αγροτικού εισοδήματος με έξω-αγροτικές επιχειρήσεις, εναλλακτικές μορφές αγροτουρισμού απασχόλησης κ.ο.κ. Βελτιώσαμε τις υπηρεσίες παιδείας, υγείας και πρόνοιας και κάναμε το παν για την άμεση πληροφόρηση του πολίτη μέσα από τα ΚΕΠ.

Ενισχύσαμε την άμυνα της χώρας μας που καθιστά αδιανόητη την αμφισβήτηση της εθνικής μας ακεραιότητας. Κερδίσαμε επιτέλους τη μάχη κατά της εγκληματικότητας, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους άμεσους κινδύνους μιας εισαγόμενης παραβατικότητας κι ενός οργανωμένου εγκλήματος. Απαλλάξαμε τη χώρα μας από το βραχνά της έντασης των διπλωματικών μας σχέσεων και από εκεί που μας έβλεπαν ως πρόβλημα στην περιοχή είμαστε παράγοντας της λύσης του προβλήματος για τη σταθερότητα, τη νομιμότητα και την ειρήνη σε μια ευρύτερη περιοχή.

Είμαστε μπροστάρηδες στη σταθερότητα της περιοχής μας, εκεί που αναζητούνται λύσεις για το σύγχρονο κόσμο. Η ασφάλεια της Ευρώπης επίσης είναι μέσα από τους μεγάλους στόχους που παλεύουμε και τους οποίους βοηθούμε με την έννοια της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής.

Τέλος οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα φέρουν στη χώρα μας στο διεθνές προσκήνιο. Ένα διεθνές προσκήνιο, που πρέπει να αξιοποιήσουμε τα έργα. Βεβαίως όλοι μας κοιτάμε ποια είναι τα έργα τα οποία γίνονται, αλλά στο τέλος πρέπει να δούμε ότι η εικόνα που θα μείνει, η εικόνα της Ελλάδας του 21ου αιώνα θα είναι κοντά μας για πολλές γενιές, για πολλές δεκαετίες και αυτό θα παίξει ρόλο για τον τουρισμό μας, για την οικονομία μας, για τη διπλωματία μας, για το κύρος της χώρας μας και των γενεών που θα έρθουν για πολλά ακόμη χρόνια.

Αλλά πάλι επανέρχομαι και θέλω να κλείσω με αυτό το θέμα: Πως θα συμμετέχει ο πολίτης. Νομίζω ότι θα πρέπει να δούμε ότι όλες αυτές οι πολύ σημαντικές κατακτήσεις τις οποίες η Ελλάδα έχει κάνει δεν αρκούν για να μπορέσουμε να είμαστε απολύτως ασφαλείς σ’ ένα κόσμο που αλλάζει.

Όμως αυτές οι κατακτήσεις είναι πολύ σημαντικές. Διότι δίνουν ένα προβάδισμα στη χώρα μας, δίνουν μια στέρεη βάση ώστε ν’ αντιμετωπίσουμε όλα αυτά τα μεγάλα προβλήματα που βλέπουμε μπροστά μας, τις μεγάλες προκλήσεις σε διεθνές επίπεδο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε περιφερειακό επίπεδο και τις οποίες ζούμε καθημερινά. Είτε είναι το θέμα της ανεργίας, είτε είναι το θέμα της μετατροπής της αγροτικής παραγωγής σε σύγχρονη βιολογική ή ανταγωνιστική παραγωγή, είτε είναι τα θέματα του περιβάλλοντος, είτε είναι τα θέματα της ποιότητας ζωής.

Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται -εάν θέλουμε πραγματικά σε αυτό το νέο περιβάλλον να μπορούμε να είμαστε αποτελεσματικοί- η παρουσία του ίδιου του πολίτη, χρειάζεται η ενεργή συμμετοχή του πολίτη, όχι ο αποκλεισμός, όχι η απάθεια, όχι ο ωχαδελφισμός.

Το λέω αυτό ειδικότερα εδώ στο χώρο που δεσπόζει ο φοιτητής και η νεολαία, τον πανεπιστημιακό χώρο και που πραγματικά ο προβληματισμός της νεολαίας, που είναι προβληματισμένος, που ενδιαφέρεται για τα προβλήματα, όμως πολλές φορές τον οδηγεί στην απάθεια και στο περιθώριο.

Εμείς τον θέλουμε να συμμετέχει, όπως τον κάθε πολίτη, αλλά η συμμετοχή είναι και όρος επιβίωσης σε αυτή τη νέα διεθνή πραγματικότητα. Σε μια Ελλάδα που θέλουμε, σε αυτή την Ελλάδα των αξιών, των αρχών, σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης κράτους – πολίτη, ένα αίσθημα πραγματικά ότι το κράτος υπηρετεί τον πολίτη και ότι το κράτος είναι συμπαραστάτης στις πρωτοβουλίες του πολίτη.

Θέλουμε έναν πολίτη ενεργό, διότι ένας πολίτης ενεργός, μπορεί να αντιληφθεί τις αλλαγές, να πάρει πρωτοβουλίες, η τοπική κοινωνία, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ο ιδιωτικός φορέας, ο κοινωνικός φορέας, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, ο ίδιος ο πολίτης, για να αξιοποιήσουν ευκαιρίες, να αντιμετωπίσουν προκλήσεις, να προσαρμοστούν με τους δικούς τους όρους στις αλλαγές που έρχονται.

Αυτό σημαίνει ένα κράτος συμπαραστάτη, συνέταιρο, εταίρο με τον πολίτη. Μια νέα σχέση πρέπει να υπάρξει στις επόμενες τετραετίες, στις επόμενες δεκαετίες να δημιουργηθεί, στα επόμενα χρόνια με τον πολίτη. Αυτό σημαίνει μια ουσιαστική, σε βάθος μεταρρύθμιση του κράτους, του κράτους που η Ελλάδα βεβαίως έχει την ατυχία, ένα κράτος να έχει μια παράδοση αυταρχική, συγκεντρωτική, γραφειοκρατική, ακόμα και σε ένα επίπεδο που δημιουργείται και η καθημερινότητα της διαφθοράς.

Αυτή η μεγάλη μεταρρύθμιση πρέπει να σημάνει την απλοποίηση διαδικασιών, μιλούσα με την Πρωθυπουργό του Περού, που εκεί υπάρχει μια τεράστια διαφθορά στη φοροδιαφυγή και τη λειτουργία του κράτους, η οποία κάνει μια τεράστια προσπάθεια για το θέμα της φορολογίας.

Μας είπε, πολύ σωστά, απλοποίηση των διαδικασιών, να ξέρει ο πολίτης, να ξέρει ο επιχειρηματίας, να ξέρει ο υπάλληλος ποιοι είναι οι κανόνες και πώς θα πρέπει να εφαρμόζονται.

Έτσι και τη διαφθορά θα χτυπήσουμε, αλλά και θα μπορέσουμε αν αντιμετωπίσουμε σωστά τα όποια ελλείμματα του κράτους. Την αποκέντρωση, την ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση, μια Τοπική Αυτοδιοίκηση που μπορεί να παίρνει αποφάσεις για την παιδεία, για την υγεία, για την κοινωνική πρόνοια.

Που σημαίνει όμως και μια οικονομική υποστήριξη, μεταφορά πόρων, θα έλεγα όχι απλώς μεταφορά πόρων, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι άμεσοι φόροι, στο 50% ή και παραπάνω πηγαίνουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αυτό σημαίνει μια τεράστια όμως φορολογική μεταρρύθμιση και μια τεράστια μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα.

Αξιοποίηση της τεχνολογίας, το είδαμε σήμερα, στο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών, αλλά όλο και πιο πολύ το διαδίκτυο θα είναι εκείνο στο οποίο ο πολίτης θα μπορεί να μπαίνει μέσα στο διαδίκτυο και να κάνει όλες του τις δουλειές στην καθημερινή του, για την καθημερινή του χρήση.

Έγγραφα, χαρτιά, πληροφορίες, αποφάσεις, θα μπορεί να παίρνει μέσα από αυτή τη διαδικασία. Υπολογίζεται ότι ένας μέσος Έλληνας σπαταλάει στη ζωή του ή εν πάση περιπτώσει χρησιμοποιεί στη ζωή 3 με 5 χρόνια της ζωής του για να αντιμετωπίζει γραφειοκρατικά ζητήματα.

Σκεφτείτε πόσο παραγωγική και δημιουργική δύναμη σπαταλάται από μια γραφειοκρατική τέτοια διαδικασία και πόσο μπορεί να εξοικονομηθεί και από την ταλαιπωρία του και από το χρόνο του μια τέτοια ουσιαστική νέα σχέση κράτους – πολίτη και εμπιστοσύνης.

Όλα αυτά σημαίνουν επίσης τομές και μέσα στα κόμματα, μέσα στη λειτουργία του κομματικού και πολιτικού συστήματος. Κόμματα πιο ανοιχτά, κόμματα χωρίς ταμπέλες, κόμματα που θα μπορούν να διαβουλεύονται με την κοινωνία, κόμματα που θα χρησιμοποιούν τη νέα τεχνολογία και που θα είναι εκείνα που ουσιαστικά θα είναι εκπαιδευτικοί φορείς για τα προβλήματα και τα ζητήματα της κοινωνίας.

Ένα δεύτερο στοιχείο της νέας αυτής σχέσης, πρέπει να είναι, αν το πρώτο είναι το αίσθημα της ασφάλειας και της συνέπειας, θα πρέπει να είναι η αξιοπρέπεια, η μεγάλη μας επένδυση ώστε να βοηθήσουμε για την εργασία και την αλληλεγγύη θα έλεγα μεταξύ των γενεών.

Μια σημαντική αρχή, που η νέα γενιά βεβαίως με την εργασία της, το δικαίωμα στην εργασία, θα βοηθά στην κοινωνική προστασία της παλιότερης γενιάς, αλλά από την άλλη μεριά, και τρίτο και σημαντικότερο, η επένδυση όλων μας στην παιδεία.

Όρος επιβίωσης των σύγχρονων κρατών και θα έλεγα πολιτισμών, είναι η παιδεία. Διότι παιδεία ουσιαστικά τι σημαίνει, ότι επενδύουμε στο πολυτιμότερο που έχουμε και επενδύουμε σε αυτόν που καλείται να πάρει τελικά τις αποφάσεις σε μια δημοκρατική χώρα, σε αυτόν που περιμένουμε την πρωτοβουλία, σε αυτόν που περιμένουμε να αρπάξει τις ευκαιρίες, να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες, να αντιμετωπίσει τα διλήμματα, να παίρνει σωστές αποφάσεις.

Σημαίνει ο ενημερωμένος πολίτης, ο πολίτης με γνώση, ο πολίτης που συνεχώς μαθαίνει και εκπαιδεύεται σε όλη του τη ζωή, όχι μόνο στα χρόνια που πηγαίνει στο θρανίο και σημαίνει ότι η προτεραιότητα της χώρας μας πρέπει να είναι η επένδυση στον ίδιο τον πολίτη.

Όλα αυτά αποτελούν απαραίτητους όρους, όπως είπα, για μια κοινωνία δημοκρατική, για μια κοινωνία ασφάλειας, για μια κοινωνία ευμάρειας, για μια Ελλάδα που μπορεί να σταθεί με ασφάλεια, σιγουριά, σε μια δύσκολη, παγκόσμια πραγματικότητα, μια παγκόσμια πραγματικότητα που όλο και έχει πιο ραγδαίες εξελίξεις.

Θέλω όμως να σας πω το εξής. Από όλη αυτή την Οδύσσεια, την οποία έχω κάνει σε τόσες χώρες και που λίγο σας έφερα μαζί μου σε αυτά τα ταξίδια, μπορώ να πω ότι μπορούμε να είμαστε περήφανοι για τη χώρα μας, μπορούμε να είμαστε περήφανοι που είμαστε Έλληνες, γιατί πράγματι έχουμε κάνει πάρα πολλά και μπορούμε να είμαστε περήφανοι ότι έχουμε δυνατότητες να κάνουμε ακόμα περισσότερα.

Εγώ αισιοδοξώ ότι αυτή η Ελλάδα την οποία θέλουμε, μπορούμε να τη φτιάξουμε και μπορούμε στο νέο αιώνα, πραγματικά να θέσουμε τις βάσεις, ώστε ο Έλληνας πολίτης να είναι πολίτης με το αίσθημα της ασφάλειας, της εργασίας, της σύνταξης, της υγείας, της παιδείας, ο Έλληνας που ζει σε μια χώρα ελεύθερη, δημοκρατική, ευρωπαϊκή, ο Έλληνας που ζει σε μια περιοχή ειρήνης.

Σας καλώ πραγματικά να συμμετέχετε σε αυτή την πορεία, να συμμετέχετε όλοι σας ενεργά σε αυτή την πορεία, ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι, η νεολαία, οι φοιτητές, οι μαθητές, οι εργαζόμενοι, να συμμετέχουν σε αυτή την πορεία για τη νέα Ιθάκη της Ελλάδας. Ευχαριστώ πάρα πολύ.

Συντονιστής (Καθηγητής κ. Θεόδωρος Χριστίδης): Τώρα αρχίζει ο δικός μου ρόλος. Θα γίνει μια συζήτηση, θα υποβληθούν ερωτήσεις προς τον κ. Υπουργό και επειδή αυτή τη στιγμή εγώ έχω το μικρόφωνο, θα επωφεληθώ να υποβάλλω πρώτος μια ερώτηση κ. Υπουργέ.

Θέλω να μας πείτε λίγα περισσότερα, για το πού βρίσκεται το θέμα του Ευρωπαϊκού Συντάγματος ύστερα από τις τελευταίες εξελίξεις και αν είστε αισιόδοξος για τις εξελίξεις που ακολουθούν, γι’ αυτά που θα ακολουθήσουν για το μέλλον.

Γιώργος Παπανδρέου: Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, ήμασταν πολύ κοντά να το αποφασίσουμε πριν από λίγες μέρες και το βασικό πρόβλημα στο οποίο σκοντάψαμε, ήταν το λεγόμενο ζήτημα το πώς ψηφίζουμε, πώς αποφασίζουμε.

Τι σημαίνει αυτό. Όπως σας είπα έχουμε μεταφέρει σημαντικές αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μερικές από τις αποφάσεις που παίρνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση τις παίρνουμε με ομοφωνία.

Βέβαια όλοι μπορεί να θεωρήσουν ότι αυτή είναι η καλύτερη μέθοδος και ότι άρα ο καθένας έχει και άποψη. Σημαίνει όμως η ομοφωνία ότι πολλές φορές δεν μπορούμε να αποφασίσουμε. Αν είμαστε 25 ή αύριο 35, μια χώρα να έχει αντίρρηση σε ένα θέμα, δε θα αποφασίσουμε, σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί ουσιαστικά να μείνει ανάπηρη, να μην μπορεί να παίρνει αποφάσεις, να μην μπορεί να αντιδράσει, διότι δεν μπορεί να πάρει άμεσα τις αποφάσεις αυτές.

Γι’ αυτό υπάρχουν πολλά θέματα στα οποία έχουμε αποφασίσει να αποφασίζονται με έναν άλλο τρόπο. Είναι με ειδικές πλειοψηφίες, δεν είναι ακριβώς πλειοψηφία, είναι ειδικές πλειοψηφίες, όπου η κάθε χώρα έχει ένα βάρος κάποιας ψήφου.

Άλλο βάρος έχει η Γερμανία, άλλο βάρος η Ελλάδα, άλλο βάρος η Ισπανία κλπ. και έχει ρόλο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρέπει να συναποφασίσει σε πάρα πολλές από αυτές τις αποφάσεις.

Στην προηγούμενη Συνθήκη είχαμε δώσει μεγάλο βάρος σε κάποιες χώρες όπως είναι η Ισπανία και η Πολωνία. Η Γερμανία π.χ. έχει 29 ψήφους, η Ισπανία έχει 27 ψήφους, άρα έχει μόνο 2 ψήφους διαφορά, αν και ο πληθυσμός της είναι ο μισός από τη Γερμανία.

Ήρθαμε στη Συνέλευση που έγινε για το Σύνταγμα, Βουλευτές από όλες τις χώρες, Ευρωβουλευτές, κράτη – μέλη, Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρότειναν ένα άλλο σύστημα, τη λεγόμενη διπλή πλειοψηφία.

Δηλαδή θα μετράμε, αν θέλουμε να πάρουμε μια απόφαση, θα λέμε ποιοι ψηφίζουν υπέρ και από τις 25 χώρες ας πούμε ότι θα ψηφίσει η πλειοψηφία, άρα θα είναι η πλειοψηφία των κρατών, αυτή είναι η μία πλειοψηφία.

Μετά όμως θα μετράμε, αυτές οι χώρες που ψήφισαν είναι η πλειοψηφία των πολιτών; Είναι δηλαδή η πλειοψηφία όλων των πολιτών της Ευρώπης; Και αν είναι και η πλειοψηφία των πολιτών και η πλειοψηφία των κρατών, τότε θα περνάει η απόφαση.

Αυτό όμως άλλαζε τη φύση της Ένωσης και την έκανε ουσιαστικά πιο ομοσπονδιακή και νομίζω πολύ σωστά και ο Πρωθυπουργός στη συνέντευξη που έδωσε στο τέλος αυτής της προσπάθειας το Σάββατο που πέρασε, είπε ότι ναι μεν κολλήσαμε σε αυτό το θέμα, αλλά ίσως πίσω από αυτό ήταν μια βαθύτερη διαφορά.

Η διαφορά μεταξύ του αν θέλουμε να είναι η Ευρώπη μια χαλαρή συνένωση κάποιων κρατών ή να είναι μια ισχυρή ομοσπονδιακή Ευρώπη, μια Ευρώπη που πια τα συμφέροντά μας όλο και περισσότερο θα γίνονται κοινά, όλο και περισσότερο υπάρχει αλληλεγγύη και όλο και περισσότερο δουλεύουμε μαζί για να λύσουμε τα προβλήματα.

Αυτή την Ευρώπη, την ομοσπονδιακή, την έχουμε υποστηρίξει κατά κόρο εμείς οι Έλληνες. Θεωρούμε ότι αυτή την Ευρώπη, αυτή η Ευρώπη μας συμφέρει και αυτή την Ευρώπη πρέπει να προωθήσουμε.

Τώρα θα έρθει η ιρλανδική προεδρία, θα προσπαθήσει να προωθήσει αυτή την Ευρώπη, αυτό το Σύνταγμα, αν δεν μπορέσουμε βεβαίως να βρούμε μια λύση, τότε υπάρχουν κάποιες άλλες σκέψεις.

Έχει ακουστεί να αρχίσουν να συνεργάζονται από μόνες τους κάποιες χώρες και να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε κάποιους τομείς, στην άμυνα, στην οικονομία, στο περιβάλλον και σε άλλους τομείς.

Η Ελλάδα κατ’ αρχήν δε θα το ήθελε αυτό, διότι θέλει την Ευρώπη πραγματικά να συνεργάζεται ενωμένη, όλοι μαζί, αλλά αν βεβαίως δούμε ότι δεν προχωράει η Ευρώπη από κοινού, τότε κι εμείς θα είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε σε αυτό το λεγόμενο σκληρό πυρήνα της Ευρώπης που θα προχωρήσει ακόμα πιο μπροστά και ακόμα πιο βαθιά στη συνεργασία μεταξύ των κρατών αυτών, που θέλουν αυτή την πιο ισχυρή Ευρώπη.

Συντονιστής: Ακούμε ερωτήσεις, θα παρακαλούσα να είναι σύντομες, να μην είναι τοποθετήσεις, να είναι ερωτήσεις, να επωφεληθούμε από την παρουσία του Υπουργού.

Ερώτηση: Κύριε Υπουργέ, καλώς ήρθατε στην περιοχή μας, παρότι εγώ δεν είμαι Βολιώτης, είμαι Θεσσαλός όμως. Άκουσα με ικανοποίηση ότι ίσως η χώρας μας θα κληθεί να συμμετάσχει στα 10 μέλη των Ηνωμένων Εθνών. Πώς θα βλέπατε τη δική μας πρωτοκαθεδρία μετά την αποχώρηση του κ. Πρόντι από την προεδρία.

Γιώργος Παπανδρέου: Θα απαντήσουμε και σε αυτή, να πάρουμε 2 – 3 ερωτήσεις.

Συντονιστής: Η σκέψη είναι να ακουστούν και μερικές άλλες ερωτήσεις, ώστε ο Υπουργός να μπορέσει να απαντήσει συνολικά.

Ερώτηση: Κατ’ αρχήν χαιρετίζω τον Υπουργό Εξωτερικών, που ήρθε στην πόλη μας και τον υποδεχτήκαμε. Θα κάνω κάποιες προτάσεις για τον αγροτικό τομέα. Ερώτημα είναι πάνω στην αγροτική πολιτική.

Επειδή ήμουν στενός συνεργάτης με τον αείμνηστο παππού του και από το Βόλο ακούστηκε η αγροτική πολιτική και δόθηκε η αγροτική σύνταξη στους αγρότες, θεωρώ υποχρέωσή μου ν α κάνω και κάποιες προτάσεις που ήμουν κοντά στο πλευρό του τότε που ανήγγειλε την αγροτική σύνταξη.

Υπάρχει το μεγάλο αγροτικό πρόβλημα που το έχουμε όλα τα κόμματα, τι πρέπει να γίνει πάνω στην αγροτική πολιτική, για να λυθεί και ο Έλληνας αγρότης να επωφεληθεί και ο καταναλωτής.

Πρέπει να γίνουν ζώνες καλλιέργειας, οι οποίες είναι 4, πεδινές, ημιορεινές, ορεινές και προβληματικών περιοχών. Να διαχωριστούν οι ζώνες στα δύο, από τη μια πλευρά να είναι η φυτοκαλλιέργεια και από την άλλη πλευρά να είναι η δενδροκαλλιέργεια.

Δεν μπορεί όλοι οι αγρότες να είναι το ίδιο με τη φυτοκαλλιέργεια και τη δενδροκαλλιέργεια. Για να γίνει ένα δέντρο, να φυτευτεί ένα δέντρο, χρειάζεται άλλος κόπος. Για να φυτευτεί ένα φυτό χρειάζεται βιομηχανική καλλιέργεια. Αυτή την πρόταση έχω, αν με καλέσουν στο Υπουργείο Γεωργίας να υλοποιήσω τις προτάσεις αυτές.

Μια ακόμα πρόταση, για τη βελτίωση της αγροτικής σύνταξης. Δεν μπορεί το κράτος να τις ανεβάσει, αποκλείεται να τις ανεβάσει στο βαθμό που χρειάζεται ο Έλληνας αγρότης να ζήσει, πρέπει να γίνει επικουρικό αγροτικό ταμείο, που να συνεισφέρει ο αγρότης όπως όλες οι τάξεις έχουν επικουρικά ταμεία. Ευχαριστώ πολύ.

Συντονιστής: Ευχαριστούμε, άλλη ερώτηση.

Ερώτηση: Κύριε Υπουργέ, είχα την τιμή και τη χαρά σήμερα το πρωί στο 3ο ΤΕΕ Βόλου που κάνατε την έναρξη της Παγκόσμιας Εκεχειρίας, μια πρωτοβουλία που έχετε πάρει και σας τιμάει σαν άνθρωπο, σαν Υπουργό Εξωτερικών, αλλά και σαν μέλος αυτής της Κυβέρνησης.

Άκουσα αυτά που είπατε όσον αφορά το ρόλο της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη και πραγματικά έτσι ακριβώς είναι, υπάρχουν κράτη σήμερα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, που αγωνίζονται για ένα ποτήρι νερό, για ένα πιάτο φαγητό και άλλα αγωνίζονται για δημοκρατία.

Η Ελλάδα βρίσκεται μακριά από όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλα κράτη. Ένα μεγάλο όμως πρόβλημα, που πιστεύω ότι υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα και που αν θέλουμε να παίξουμε ένα ρόλο σημαντικό και θα πρέπει αυτή η Κυβέρνηση να λύσει, για να μπορεί να τοποθετείται απέναντι στο παγκόσμιο γίγνεσθαι είναι το ασφαλιστικό, το ασφαλιστικό και ειδικά ο τομέας της διαδοχικής ασφάλισης, που θα πρέπει, η Κυβέρνηση απ’ ότι μαθαίνουμε προσανατολίζεται τον καινούριο χρόνο να το φέρει προς ψήφιση, ένα νομοσχέδιο του ’90 – ’92 άδικο της Νέας Δημοκρατίας, θα πρέπει στο κομμάτι αυτό να δώσετε μεγάλη βάση, γιατί πιστεύουμε ότι αφορά 2 εκατομμύρια εργαζομένους και δεν μπορεί μια Κυβέρνηση η οποία θέλει να επαγγέλλεται ότι είναι προοδευτική και είναι, εκσυγχρονιστική, ότι παίζει παγκόσμιο ρόλο σήμερα, να μην έχει λύσει το ασφαλιστικό νομοσχέδιο. Ευχαριστώ πολύ.

Συντονιστής: Θα παρακαλούσα και πάλι να γίνονται ερωτήσεις.

Ερώτηση: Είμαι υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποψήφιος Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στη Μαγνησία. Θα επωφεληθώ να ρωτήσω δύο πράγματα που δεν μπόρεσα, λόγω στενότητας χρόνου στις συναντήσεις με τον κ. Υπουργό, να του τα θέσω ευθέως. Και παρά το γεγονός ότι θα πρέπει να έχω και κάποια επιφύλαξη, απέναντι στην ιδιότητά μου, κυρίως την πρώτη.

Αναφερθήκατε στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, είναι σαφές ότι ήταν μια αποτυχία της ιταλικής προεδρίας να το φέρει προς κύρωση, αλλά θέλω μια αξιολογική κρίση από πλευρά σας.

Με τη διαπίστωση πλέον ότι η Ευρώπη δεν ήταν έτοιμη για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, θα πρέπει να καλλιεργήσουμε τη συνείδηση ότι όντως η Ελλάδας, όπως το προτείνατε κι εσείς, θα πρέπει να συμπήξει συμμαχίες απαραίτητες με το μπλοκ των ισχυρών και δε μιλώ να συμπειφερθεί εγωκεντρικά για να αντλήσει οφέλη, αλλά ακριβώς για να ποδηγετήσει ένα σημαντικότερο ρόλο στην περιοχή.

Αν μου επιτρέψετε επίσης σύντομα να τοποθετηθώ σε μια άλλη ερώτηση, λίγο έξω από το χώρο αυτό, αλλά στην Κοινωνία των Πολιτών που αναφέρατε. Γνωρίζω ότι συμμετείχατε πρόσφατα στην Παγκόσμια Συνάντηση Κορυφής, για την Κοινωνία της Πληροφορίας και ηγηθήκατε μιας μεγάλης ελληνικής αντιπροσωπείας.

Τα μηνύματα που πήρα εγώ από την πλευρά της Κοινωνίας των Πολιτών, ήταν ότι γενικά η Σύνοδος αυτή ήταν μάλλον αποτυχημένη ως προς τα αποτελέσματά της.

Ήταν η πρώτη φάση της Συνόδου και υπάρχει μια δεύτερη φάση που προβλέπεται για το 2005. Τι θα μπορούσαμε κατ’ εσάς να κάνουμε, αφενός μεν ως Ελλάδα και κατά δεύτερο ως Ευρωπαϊκή Ένωση, για να γεφυρώσουμε αυτό το ψηφιακό χάσμα που υπάρχει μεταξύ κυρίως του Βορρά που τοποθετείται πλέον κάπως νοτιότερα και του Νότου που τοποθετείται προς την περιοχή της Αφρικής. Ευχαριστώ πολύ.

Γιώργος Παπανδρέου: Η Ελλάδα έχει πολλά σημαντικά στελέχη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό δείχνει τη σοβαρότητα με την οποία πια μας αξιολογούν. Και μπορώ να πω ότι έχουμε Αντιπρόεδρο στην Κεντρική Τράπεζα, έχουμε το Συνήγορο του Πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι Έλληνας, έχουμε τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος είναι Έλληνας.

Λέω απλώς αυτά τα παραδείγματα για το τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα, αυτό νομίζω ότι είναι σημαντικό, αλλά για το ερώτημα το οποίο θέσατε νομίζω ότι ευθέως έχει απαντήσει ήδη και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός σε τέτοια ερώτηση.

Για την Κοινή Αγροτική Πολιτική θέλω απλώς να τονίσω τα πολύ σωστά που είπε ο φίλος και πρώην συνεργάτης του Γεωργίου Παπανδρέου, ότι γίνεται μια πολύ σημαντική τομή με την αλλαγή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η οποία έχει μεγάλη σημασία για την περιοχή, όπως και για άλλες περιοχές της Ελλάδα, αλλά ειδικότερα της Θεσσαλίας.

Είχαμε την ευκαιρία χτες στον Αλμυρό να τα συζητήσουμε αυτά αναλυτικά, αλλά ουσιαστικά τα προβλήματα τα παγκόσμια στα οποία αναφέρθηκα, το περιβάλλον, η προσπάθεια πρόσβασης στις αγορές, όπως ο Πρόεδρος Λούλα ζητούσε στις ευρωπαϊκές αγορές, τα θέματα της διαφορετικής διάρθρωσης της επαρχίας και της επαρχιακής ανάπτυξης, όλα αυτά τα ζητήματα παίζουν έναν πολύ σημαντικό ρόλο και στη σκέψη που διέπει τη νέα αυτή Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Η προσπάθεια είναι μέσα από την Κοινή Αγροτική Πολιτική να αντιμετωπίσουμε αυτά τα προβλήματα. Δηλαδή οι επιδοτήσεις που μέχρι σήμερα δίνονται επί του προϊόντος, να δίνονται πια ως εισόδημα εγγυημένο για τον αγρότη.

Αυτό θα είναι νομίζω πολύ σημαντικό για τον Έλληνα αγρότη, ο οποίος κατά βάση έχει, σε σχέση με τις άλλες χώρες, η τεράστια πλειοψηφία των αγροτών, ένα σχετικά μικρότερο κλήρο και θα έχει σημασία διότι θα μπορεί ο Έλληνας αγρότης να έχει το αίσθημα ασφάλειας ότι θα έχω εγγυημένο εισόδημα και άρα μπορώ να πειραματιστώ, να δοκιμάσω, να μπω σε άλλες καλλιέργειες, καλλιέργειες όπως είναι οι βιολογικές καλλιέργειες, εναλλακτικές καλλιέργειες, άλλου είδους προϊόντα, τα οποία θα έχουν ποιοτική δυνατότητα να ανταγωνιστούν σε μια πιο ελεύθερη αγορά, χωρίς δασμούς ή με μικρότερους δασμούς, διότι αν μείνουμε στα απρόσιτα προϊόντα που έχουμε σήμερα, δε θα ανταγωνιστούμε τα προϊόντα της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας, που έχουν ένα πολύ μικρότερο κόστος, αλλά αν μπούμε σε ποιοτικά προϊόντα θα μπορούμε να ανταγωνιστούμε.

Άρα, έρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση και λέει, εγώ θα σου εγγυηθώ το εισόδημά σου, κάνε εσύ τη μετατροπή και έτσι θα μιλάμε για μια διαφορετική αγροτική πολιτική.

Τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από αυτή την αλλαγή θα μπούνε σε προγράμματα ανάπτυξης της επαρχίας, όπως του εναλλακτικού τουρισμού, των ορεινών όγκων, των μεταποιήσεων και άλλων μορφών οικονομικών δραστηριοτήτων της υπαίθρου.

Αυτό όμως σημαίνει και πάλι, αυτό που τόνισα προηγουμένως, μια καινούρια σχέση, μια ουσιαστικότερη, δυναμική σχέση, κράτους – πολίτη και σε αυτή την περίπτωση κράτους και αγρότη, συνεταιριστικού κινήματος, συνδικαλιστικού κινήματος και αγρότη.

Διότι αυτό σημαίνει ότι πρέπει από κοινού να κάνουμε τις τομές, όπως αυτές τις οποίες αναφέρατε να μην επαναπαυτούμε στις δάφνες μας, θα πάρουμε μια καλή τιμή για το βαμβάκι και άρα είμαστε καλά, αλλά να μπορούμε να μπούμε σε μια νέα, δυναμική προσέγγιση, που σημαίνει και αλλαγές, σημαίνει και διαφορετική νοοτροπία, σημαίνει και εκπαίδευση, σημαίνει και γνώση του αγρότη, σημαίνει και διαφορετικές καλλιέργειες και τρόπο καλλιέργειας και ζώνες, όπως είπατε κι εσείς.

Άρα θα πρέπει να δούμε ότι η επόμενη χρονική περίοδος, είναι μια περίοδος σημαντικών αλλαγών για τον αγροτικό τομέα, που όμως μπορώ να σας πω μια ουσιαστική σχέση, στενή του κράτους με τον αγρότη και διάθεση να αναμορφώσουμε τον αγροτικό οικονομικό τομέα, μπορεί να μας βάλει μπροστά και να αποφύγουμε πολλά προβλήματα από την αλλαγή αυτής της ΚΑΠ. Είναι μια ευκαιρία μεγάλη την οποία πρέπει να αξιοποιήσουμε.

Τώρα, σε σχέση με τη διαδοχική ασφάλιση, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω, είναι από τα θέματα που ήδη προωθείται στη Βουλή, πολύ σημαντικό και χτες είχαμε και κάποιον, αλλά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις.

Είναι πολύ σημαντικό και για έναν άλλο λόγο. Πάλι σε αυτήν την κοινωνία των μεγάλων αλλαγών ο σημερινός νέος όπως και πολλοί που δεν είναι και τόσο νέοι αλλά ιδιαίτερα ο σημερινός νέος θα δει ότι στη ζωή του θα αλλάξει πολλές φορές δουλειές. Ίσως και επαγγέλματα θα αλλάξει πολλές φορές. Γι’ αυτό μιλάμε για τη συνεχιζόμενη παιδεία.

Καλείται δηλαδή, οι τεχνολογίες θα αλλάζουν, η παραγωγική διαδικασία θα αλλάζει, οι γνώσεις θα αλλάζουν και άρα λοιπόν θα αλλάζει. Σημαίνει λοιπόν ότι η σύνταξή του θα πρέπει βγαίνοντας από τη μία εταιρεία στην άλλη, από τη μία υπηρεσία στην άλλη να μπορεί να παίρνει μαζί του την ασφάλισή του, το δικαίωμα της σύνταξής του.

Όλο και περισσότερο αυτό θα είναι και σε ένα ευρωπαϊκό επίπεδο διότι μπορεί να δουλέψει δύο χρόνια στην Αγγλία, στη Σουηδία ή ο Σουηδός να έρθει στην Ελλάδα και ούτω καθεξής. Άρα λοιπόν είναι καθοριστικό για να βοηθήσει τον πολίτη να αισθάνεται ασφάλεια, να αισθάνεται ότι του παρέχει ασφάλεια η κοινωνία, να μπορεί να δοκιμάσει τις δυνάμεις του, να έχει την ελευθερία άλλων επιλογών μέσα στη ζωή του.

Σε ότι αφορά το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα όπως είπα και προηγουμένως εμείς θα θέλαμε όλοι μαζί να προχωρήσουμε, οι 25 χώρες, να μην γίνουν κύκλοι των ισχυροτέρων και των ασθενέστερων. Έχουμε καταφέρει να είμαστε τώρα στους ισχυρότερους αλλά δεν είναι πάντα σίγουρο ότι πάντα θα μπορούμε. Αλλά εάν γίνουν τέτοιοι κύκλοι θα αναγκαστούμε και θα προσπαθήσουμε να είμαστε μέσα σε αυτό το λόμπι των ισχυροτέρων.

«Ισχυροτέρων» δεν σημαίνει και μεγαλυτέρων διότι κάποιος νομίζω είπε «μεγαλυτέρων», ισχυροτέρων. Μπορεί να είναι και μία μικρή χώρα, το Λουξεμβούργο παραδείγματος χάρη. Αν είμαστε σε αυτόν τον κύκλο τουλάχιστον αυτό που θα ζητήσουμε είναι να υπάρξει η αλληλεγγύη ώστε μία χώρα που έμεινε πίσω να την βοηθήσουμε και να την φέρουμε κοντά μας διότι οι διαιρέσεις πάλι στην Ευρώπη θα έχουν αποτέλεσμα μελλοντικά να δημιουργήσουν άλλα προβλήματα, άλλες εντάσεις, εντάσεις τις οποίες παλαιότερα έχουμε δει τεράστιους πολέμους στην ήπειρό μας.

Άρα λοιπόν το ότι έχουμε ένα κοινό σπίτι και μια αλληλεγγύη είναι πάρα πολύ σημαντικό για την ειρήνη και την ευημερία της περιοχής. Αν πάει κανείς στην Αλβανία, στην Τουρκία, στη Σερβία, στη Ρουμανία, Βουλγαρία, χώρες με πολλά προβλήματα και πολλές δυσκολίες, πολλές από αυτές τις χώρες τις κρατά η ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα είναι μαζί μας σε αυτό το σπίτι. Άρα λοιπόν αυτή η έλξη δεν πρέπει να χαθεί και τελικά αυτό το όραμα είναι ένα πολύ ουσιαστικό όραμα.

Τέλος για την κοινωνία της πληροφορίας, πράγματι ήμουν στην Γενεύη, μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. Είναι μία τεράστια πρόκληση, αλλάζει τη ζωή μας, ήδη την έχει αλλάξει, το γνωρίζουμε καθημερινά είτε από τα κινητά, είτε από τις τηλεοράσεις, είτε από το computer, τον υπολογιστή είτε και από την καθημερινή μας επαφή με μία πιο σύγχρονη διοίκηση, όλο και περισσότερο πιο σύγχρονη.

Μάλιστα κάποια στιγμή όπως σας είπα μπορούμε να μιλάμε για μια ηλεκτρονική διοίκηση. Ουσιαστικά η περισσότερη διοίκηση θα γίνεται μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Δεν θα χρειάζεται κανείς να έχει επαφή καθημερινή με τα προβλήματα της γραφειοκρατίας.

Όμως υπάρχει διεθνώς μία μεγάλη ανισότητα κι εδώ πρέπει να προσέξουμε, πρέπει η Ελλάδα να προσέξει γιατί είμαστε λίγο πίσω ακόμα. Έχουμε μία αύξηση της συμμετοχής μας και της πρόσβασής μας στην κοινωνία της πληροφορίας, τα computer, στο διαδίκτυο κλπ αλλά είμαστε αρκετά χαμηλά την Ευρώπη και αυτό σημαίνει ότι ανταγωνιστικά θα μας επηρεάσει και αν μείνουμε πολύ πίσω μετά είναι πολύ δύσκολο να ξαναφτάσουμε ψηλά.

Μιλάμε για επαναστάσεις ουσιαστικά στον τρόπο παραγωγής, στον τρόπο λειτουργίας των κοινωνιών. Εδώ στη διεθνή αυτή συνάντηση νομίζω ότι αυτό που αναδείχθηκε και που πρέπει κι εμείς να στηρίξουμε είναι να αντιμετωπίσουμε το θέμα των υποδομών σε χώρες φτωχές αλλά και στη χώρα μας. Η χώρα μας δημιουργεί υποδομές και μάλιστα στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρξε μια πολύ σημαντική απόφαση. Δεν ακούστηκε λόγω Συντάγματος ή αποτυχίας στο Σύνταγμα προχθές.

Σημαντικές επενδύσεις για δίκτυα ενεργειακά, συγκοινωνιακά και τηλεπικοινωνιακά. Τα τηλεπικοινωνιακά βεβαίως θα συμβάλλουν ιδιαίτερα στην κοινωνία της πληροφορίας. Υποδομές λοιπόν. Αλλά υπάρχει και μία ανισότητα παγκόσμια η οποία είναι ουσιαστικά ανισότητα γνώσης, όχι μόνο υποδομών πρόσβασης σε ένα εργαλείο αλλά και γνώσης γύρω από αυτά τα θέματα.

Υπάρχει ο λεγόμενος τεχνολογικός αναλφαβητισμός, αναλφαβητισμός για το θέμα της πληροφορικής. Άρα λοιπόν κι εδώ πάλι αναδεικνύεται η πολύ μεγάλη σημασία της παιδείας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και αυτές πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας για την κοινωνία της πληροφορίας.

Συντονιστής: Νομίζω ότι μπορούμε άλλες 2-3 ερωτήσεις κ. Υπουργέ.

Ερώτηση: Ονομάζομαι Ζακολίκος Χρήστος, είναι σύμβουλος στο Υπουργείο Ανάπτυξης και υποψήφιος Βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ στο Νομό Μαγνησίας. Κύριε Υπουργέ, θεωρώντας ότι η επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και περισσότερο η διατήρησή τους από τη χώρα μας σε μια περίοδο ύφεσης τόσο για την ευρωπαϊκή όσο και την παγκόσμια οικονομία σε συνδυασμό με την βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών όπως πληθωρισμός, επιτόκια και ελλείμματα αποτελούν σίγουρα τη βάση για την αειφόρο ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής.

Από την άλλη πλευρά όμως θεωρώ ότι τα επιτεύγματα αυτά και πλήθος άλλων στο πολιτισμικό, θεσμικό και κοινωνικό τομέα που έχει επιτύχει η χώρα μας δεν έχουν αγγίξει όλους τους πολίτες στο βαθμό που απαιτείται. Θα ήθελα την γνώμη σας για τους βασικούς άξονες στρατηγικής ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο ώστε η ανάπτυξη να διασφαλίζει πάντα την βελτίωση της ποιότητας ζωής δίνοντας έμφαση στους νέους και μη ξεχνώντας ποτέ τους οικονομικά ασθενέστερους. Ευχαριστώ.

Ερώτηση: Αξιότιμε κ. Υπουργέ, σας καλωσορίζω στο Βόλο. Είμαι Βολιώτισσα από πατέρα Πηλιορείτη. Το θέμα αυτό δεν ενδιαφέρει μόνο τη Μαγνησία αλλά και όλη την Ελλάδα. Όμως εγώ αυτή τη στιγμή μιλάω για λογαριασμό της Μαγνησίας.

Παρακαλώ να μου πείτε μια και σας έχω μπροστά μου και δεν θα το αρνηθείτε μετά αν μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα πάρουμε αυτές τις αποζημιώσεις από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς που μας έκαψαν. Να ελπίζουμε ή να πούμε όνειρο ήταν και πάει; Θέλω να σας παρακαλώ αν δεν μπορείτε να μου απαντήσετε αυτή τη στιγμή, απαντήστε γενικά όχι μόνο για την Μαγνησία και για όλη την Ελλάδα γιατί νομίζω ότι και άλλοι πολλοί έχουν πάθει αυτή τη ζημιά. Ευχαριστώ που με ακούσατε.

Συντονιστής: Ευχαριστούμε.

Ερώτηση: Εγώ άκουσα προηγουμένως τη τοποθέτηση που έκανε ο Υπουργός για την Ευρωπαϊκή Ένωση, για το πώς δηλαδή οι χώρες μεταξύ τους θα πρέπει να συνεργάζονται και να αυξήσουν, αναφερθήκατε και στην άμυνα. Εγώ εκεί θέλω να σταθώ και να ρωτήσω Υπουργέ κατά πόσο όλοι εμείς οι Έλληνες θα πρέπει να κοιμόμαστε ήσυχοι και ποιες είναι οι σχέσεις που έχουμε με όλες τις άλλες χώρες π.χ η Τουρκία. Ευχαριστώ.

Συντονιστής: Να ακούσουμε και τη νέα γενιά τι ερωτήσεις έχει.

Ερώτηση: Κύριε Υπουργέ, καλώς ήρθατε στην πόλη. Ήθελα να ρωτήσω ότι το Πρωτόκολλο του Κιότο κατά πως φαίνεται μάλλον δεν θα λειτουργήσει, οπότε κάτι άλλο θα πρέπει να δημιουργηθεί στη θέση του γιατί ήδη και αυτό το Πρωτόκολλο οι απαιτήσεις του μάλλον ήταν μικρές. Ήθελα να ρωτήσω αν υπάρχει κάποια άλλη προοπτική για την προστασία του περιβάλλοντος γιατί καλά μιλάμε για ανάπτυξη αλλά κάποιος πρέπει να κοιτάζει και το περιβάλλον και πώς θα προχωρήσουμε από δω και πέρα. Ευχαριστώ.

Συντονιστής: Νομίζω ότι όσο περνάει η ώρα τόσο περισσότερα χέρια σηκώνονται. Δυστυχώς θα πρέπει να κλείσουμε κάποια στιγμή. Θα ήθελα να δώσω το λόγο στον κ. Υπουργό να απαντήσει και μετά εφόσον υπάρχει χρόνος να δούμε αν υπάρχει δυνατότητα για 1-2 ακόμη ερωτήσεις.

Γιώργος Παπανδρέου: Το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων μας έχει απασχολήσει επανειλημμένως ως Κυβέρνηση. Το έχουμε θέσει επανειλημμένως στους Γερμανούς και έχουν βεβαίως οι ίδιοι την άποψη ότι οι αποζημιώσεις τις οποίες έχουν δώσει, έχουν δώσει κάποιες αποζημιώσεις σε ότι αφορά ιδιαίτερα τις οικογένειες που βρέθηκαν στο Νταχάου και στο Άουσβιτς αλλά θεωρούν ότι με αυτόν τον τρόπο έχουν καλύψει τις υποχρεώσεις τους.

Εμείς βεβαίως δεν θεωρούμε ότι είναι έτσι. Έχουμε πει ότι και υπάρχουν και άλλα θύματα της ναζιστικής κατοχής αλλά βεβαίως υπάρχει και το μεγάλο δάνειο το οποίο είχε πάρει η Γερμανία. Επιβάλλει η Γερμανία και πήρε από την Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας και η οποία ποτέ δεν επεστράφη και ότι βεβαίως μέχρι την ενοποίηση της Γερμανίας δεν μπορούσαμε να ενεργοποιήσουμε αυτή τη διεκδίκηση αν θέλετε αλλά με την ενοποίηση της Γερμανίας ζητήσαμε την ενεργοποίηση αυτής της επιστροφής του δανείου.

Βεβαίως το ποσό μετά από τόσα χρόνια είναι δυσθεώρατο αλλά η Ελλάδα δεν επιμένει στο να είναι αυτό το ποσό αλλά έχει τονίσει ότι πρέπει να υπάρξει μία ουσιαστική όσο και συμβολική αμοιβή λόγω των κακουχιών και των καταστροφών που αυτές οι πράξεις επέβαλλαν στην ελληνική κοινωνία τους Έλληνες και την οικονομία.

Είμαστε σε μία διαφορά εδώ πέρα. Βεβαίως να ξέρετε ότι η Γερμανία έχει παρόμοιες υποθέσεις με αρκετές χώρες, δεν είναι μόνο η Ελλάδα και γενικώς η στάση της είναι ότι αν το ανοίξουμε αυτό δεν θα τελειώσουμε ποτέ. Όμως ακόμα και για την ιστορία εμείς επιμένουμε διότι θεωρούμε ότι είναι και συμβολική όπως είπα αλλά και ουσιαστική η ανάγκη αυτή.

Θα δούμε πώς θα προχωρήσει αυτό. Έχουμε ψάξει διάφορα νομικά μέσα όπως και οι οικογένειες θυμάτων έχουν επίσης προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση αλλά δεν έχουμε ακόμα μία ουσιαστική απάντηση.

Δεύτερον, σε ότι αφορά το Πρωτόκολλο του Κιότο πράγματι ήταν μία μεγάλη επιτυχία παρότι όπως είπε σωστά ο νέος, ο φοιτητής που μίλησε δεν ήταν και η λύση, η πανάκεια για τα θέματα τα περιβαλλοντικά. Όπως ξέρετε το Πρωτόκολλο του Κιότο προσπάθησε να αντιμετωπίσει ή προσπαθεί να αντιμετωπίσει το φαινόμενο του θερμοκηπίου, δηλαδή η ρύπανση η ατμοσφαιρική από τις βιομηχανίες, από τα αυτοκίνητα η οποία όλη αυτή η ρύπανση δημιουργεί την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακος και άρα λοιπόν και το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Το Κιότο έβαζε κάποιες χρονικές περιόδους μέσα στις οποίες περιοχές της γης και χώρες θα έπρεπε να μειώσουν τις εκπομπές τους στο διοξείδιο του άνθρακος. Μέσα σε αυτό βεβαίως είναι και η Ευρώπη η οποία υπέγραψε, όλοι μας υπογράψαμε. Υπέγραψε τότε η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, τότε ο Πρόεδρος Κλίντον αλλά ο Πρόεδρος Μπους ουσιαστικά απέσυρε αυτήν την υπογραφή.

Για να ισχύει στο Πρωτόκολλο του Κιότο πρέπει να υπογράψουν ένας αριθμός κρατών που θα εκπροσωπούν κι ένα ποσοστό της ρύπανσης στον κόσμο. Δεν θυμάμαι ακριβώς τα ποσοστά. Τώρα τελευταία μιλάει η Ρωσία ότι θα το υπογράψει. Δεν το υπέγραφε μέχρι προχθές. Εάν υπογράψει η Ρωσία τότε θα έχει ισχύ το καθεστώς αυτό, το Πρωτόκολλο του Κιότο και θα λειτουργήσει. Οι χώρες που δεν θα έχουν υπογράψει θα πρέπει να συμμορφωθούν.

Βεβαίως αυτό είναι ένα πρόβλημα το οποίο ανέφερα και στην αρχή. Τα παγκόσμια προβλήματα, ποιοι είναι αυτοί που αποφασίζουν, ποιοι είναι οι κανόνες, πώς εφαρμόζονται, ποιοι συμμετέχουν. Αυτά είναι τα μεγάλα διλήμματα και τα μεγάλα ζητήματα σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία και είναι ουσιαστικά διλήμματα δημοκρατίας, ποιος αποφασίζει, ποιες αρχές, ποιες αξίες και πώς ο πολίτης μπορεί να συμμετέχει σε αυτές.

Τρίτο θέμα από μία φοιτήτρια για την άμυνα και πόσο μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι. Η Τουρκία μπορώ να πω ότι μετά από την απόφασή μας και ήταν μια σημαντική απόφασή μας να ανοίξουμε τον ευρωπαϊκό δρόμο της Τουρκίας, όπως είπα σημαίνει κάτι πολύ σημαντικό. Σημαίνει ότι της δίνουμε μία ευκαιρία να αποδείξει αν μπορεί να γίνει μια χώρα ευρωπαϊκή όπως οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Γιατί το θέλουμε αυτό; Με ρωτούν πολλοί «μα, θα βάλουμε την Τουρκία στην Ευρώπη;». Δεν είναι ότι τη βάζουμε στην Ευρώπη. Αλλάζει η Τουρκία για να μπει στη Ευρώπη αλλιώς δεν μπαίνει. Είναι τα διάφορα κριτήρια που βάζουν όχι μόνο για την Τουρκία, για κάθε υποψήφια χώρα.

Τι λέμε στην Τουρκία όπως λέμε και σε άλλες χώρες; Πρέπει να σεβαστείτε πρώτα τα ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία. Πρέπει να σεβαστείτε τα θρησκευτικά δικαιώματα, τη θρησκευτική ελευθερία, πολύ σημαντικό για το Πατριαρχείο, πολύ σημαντικό για την ελληνική μειονότητα. Πρέπει να σεβαστείτε βασικούς κανόνες για τη λειτουργία αυτών των θρησκευτικών μειονοτήτων, τη Χάλκη, την ιθαγένεια, τις περιουσίες.

Αυτά δεν τα λέμε πια εμείς, τα λέει η Ευρώπη στην Τουρκία. Δεν τα λέει η Ελλάδα, τα λέει η Ευρώπη στην Τουρκία. Πρέπει επίσης ο στρατός να είναι υπό της πολιτικής ηγεσίας. Πρέπει να κάνετε νόμους ώστε ο στρατός να μην επηρεάζει την πολιτική. Πρέπει να κάνει ανταλλαγές. Και η αλήθεια είναι αυτή η Κυβέρνηση, η καινούρια Κυβέρνηση του Ερντογάν είναι η πρώτη Κυβέρνηση που έχει κάνει περίπου 8 πακέτα σημαντικών μεταρρυθμίσεων, μεταξύ αυτών μία σημαντικότατη ιστορική μεταρρύθμιση σε ότι αφορά το ρόλο του στρατού στην πολιτική ζωή της χώρας.

Άλλαξαν το Εθνικό Συμβούλιο στο οποίο ήταν πλειοψηφία οι στρατιωτικοί και ουσιαστικά αποφάσιζαν για την εξωτερική πολιτική της χώρας και βεβαίως άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι προμήθειες και άλλαξαν τον τρόπο που γίνονται τα Στρατοδικεία. Το Στρατοδικείο στην Τουρκία μπορούσε να δικάσει πολίτη. Σε έπιανε ο στρατός, πάω σε Στρατοδικείο. Αυτό επίσης έχει αλλάξει.

Τα βασανιστήρια επίσης με την διαδικασία αυτή έχουν σταματήσει τουλάχιστον νομοθετικά. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι αυτή η πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη αρχίζει και βγάζει ένα αποτέλεσμα, βεβαίως σε νόμους στην εφαρμογή και στην πράξη. Λέει η Ευρωπαϊκή Ένωση: τώρα θέλουμε και την πράξη. Για να δούμε, έχει ρόλο ο στρατός πράγματι ακόμα στην πολιτική, έχουν σταματήσει τα βασανιστήρια, έχετε με τους Κούρδους έναν σεβασμό στην πολιτιστική τους κληρονομιά, το δικαίωμά τους για την παιδεία; Στις θρησκευτικές μειονότητας πώς τις συμπεριφέρεστε;. Όλα αυτά θα αξιολογηθούν.

Το ίδιο θα αξιολογηθούν βεβαίως και το κατά πόσο η Τουρκία θα συμβάλλει στην επίλυση για το Κυπριακό, στο πόσο θα καλυτερεύσει τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, πόσο θα πάμε στο Δικαστήριο της Χάγης για την υφαλοκρηπίδα. Πόσο ουσιαστικά θα συμμορφωθούν με τη λογική της καλής γειτονίας. Και θα έρθει το 2004, δηλαδή τον Δεκέμβριο του 2004 η Ευρωπαϊκή Ένωση και θα καθίσει κάτω με ένα ραπόρτο και θα πει: ωραία, για να δούμε τι έχεις κάνει Τουρκία; Αν πάρεις καλό βαθμό τότε προάγεσαι στην επόμενη τάξη. Η επόμενη τάξη είναι να ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν δεν έχεις πάρεις καλό βαθμό ίσως να μείνεις μετεξεταστέος. Δεν σημαίνει αναγκαστικά αποβολή από το σχολείο αλλά φροντιστήριο περισσότερο.

Δεν το λέω μόνο για την Τουρκία, ούτε το λέω με κάποιον κακό τρόπο. Αυτό είναι για κάθε χώρα που θέλει να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θέλω να πω και κάτι άλλο. Ο απλός Τούρκος το θέλει αυτό. Ο απλός Τούρκος λέει «ναι, εγώ θέλω τα ανθρώπινα δικαιώματα, θέλω να αλλάξει η οικονομία μου, θέλω να έχω καλές σχέσεις με τους γείτονές μου, θέλω να μπω στη Ευρώπη.

Άρα λοιπόν σύμμαχος σε αυτήν την πορεία υπάρχει και ο ίδιος του τουρκικός λαός. Μπορούμε να κοιμηθούμε ήσυχα; Δε νομίζω ακόμα να μπορούμε να πούμε ότι πλήρως κοιμόμαστε ήσυχα, γι’ αυτό υπάρχει και μία ισχυρή άμυνα της χώρας μας.

Μπορώ να σας πω όμως ότι στο μέτρο που έχει τη βούληση η Τουρκία συνεχώς να έρχεται προς την Ευρώπη, νομίζω ότι θα έκανε κακό του κεφαλιού της εάν ήθελε κάποια στιγμή να κάνει μια επίδειξη δύναμης ή μία περιπέτεια στρατιωτική. Ακόμα και αυτές οι παραβιάσεις που γίνονται καταγράφονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και λένε «μα τι είναι αυτά που κάνεις, γιατί αυτό με την Ελλάδα;».

Άρα λοιπόν θα έλεγα ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας είναι μια πολύ σημαντική υπόθεση που ωφελεί την Ελλάδα, που ωφελεί την Κύπρο, που ωφελεί την Τουρκία τελικά και που όπως σας είπα παραπέμπει σε ένα όνειρο του Ρήγα Φεραίου μιας περιοχής διαφορετικών λαών, εθνοτήτων, θρησκειών που όμως μπορούν να συμβιώσουν με αρχές και κανόνες που θα είναι σε αυτό όχι πια βαλκανικό αλλά Ευρωπαϊκό Σύνταγμα.

Τελειώνω, για την περιφερειακή ανάπτυξη δυο λόγια. Θέλει πολύ κουβέντα βεβαίως, οπωσδήποτε υποδομές. Οι υποδομές είναι σημαντικές και αυτές είναι κάτι που αυτή η Κυβέρνηση έχει δώσει τεράστια σημασία για τις υποδομές για την περιφέρεια. Το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο, το Β΄ Κοινοτικό Πλαίσιο, το επόμενο Δ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο που θα αρχίζουμε να το διαπραγματευόμαστε εμείς στο Υπουργείο Εξωτερικών με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας τους επόμενους μήνες έχουν μεγάλη σημασία και θα έχει μεγάλη σημασία για τις υποδομές.

Οι υποδομές αυτές όμως δεν αρκούν. Χρειάζεται δεύτερον, να δούμε και κάποιους τομείς που πρέπει να εκσυγχρονιστούν. Μιλήσαμε για τη γεωργία, τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Πολύ σημαντικό, να μεταστραφεί η γεωργία σε σύγχρονους τομείς και η επαρχία να αναλάβει και νέου είδους δραστηριότητες ώστε πράγματι να μπορεί να έχει μια ζωντανή οικονομία και θα έλεγα και μία ποιότητα ζωής διαφορετική.

Πολλές φορές λέμε: εθνοκεντρικό το κράτος. Αλλά σκέφτεσαι τον Έλληνα που ζει στην Αθήνα αν η ποιότητα ζωής είναι καλύτερη στην Αθήνα; Πόσοι Αθηναίοι που βεβαίως οι περισσότεροι είναι από επαρχία θα ήθελαν να γυρίσουν στην επαρχία εφόσον ακριβώς θα έχει σωστή υγεία, παιδεία, υποδομές και βεβαίως με την κοινωνία της πληροφορίας θα έχει πρόσβαση και δυνατότητα πολύ δουλειά να την κάνει και μέσα από το διαδίκτυο αυτό. Άρα λοιπόν οι υποδομές αυτές οι οποίες θα έλεγα σε μεγάλο βαθμό ολοκληρώνονται, θα είναι πολύ σημαντικές για να δώσουν πνοή και ζωή στην επαρχία.

Τρίτον, την περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να την δούμε ότι πια είναι χωρίς σύνορα. Περιφερειακή ανάπτυξη σημαίνει παραδείγματος χάρη Μακεδονία – Θράκη – Ήπειρος στα Βαλκάνια, θα παίξουν σημαντικό ρόλο, βεβαίως και η Θεσσαλία αλλά ειδικά λέω για τις όμορες χώρες και τις παραμεθόριες περιοχές.

Τα νησιά μας όσο καλυτερεύει η σχέση με την Τουρκία, η Ράκη επίσης θα υπάρχει πολύ μεγαλύτερη οικονομική συνεργασία. Ξέρετε ότι έχουμε τριπλασιάσει τον τουρισμό ένθεν και ένθεν; Ότι έχουμε πενταπλασιάσει το εμπόριο; Ότι σήμερα οι Έλληνες επενδυτές, είναι σημαντικό παρότι μπορεί να φεύγουν από την Ελλάδα αλλά είναι σημαντικό για την εξωτερική μας πολιτική.

Είμαστε τέταρτοι στους επενδυτές στην Τουρκία, πρώτοι στην Βουλγαρία, πρώτοι στη Ρουμανία, πρώτοι στην FYROM ή δεύτεροι στη Ρουμανία και νομίζω δεύτεροι ή πρώτοι στην Αλβανία. Όλα αυτά θα έχουν σημαντική επίπτωση αν η σημαντική αυτή ανάπτυξη θα έχει νέες αγορές για τα ελληνικά προϊόντα αλλά βεβαίως και για την βιομηχανική παραγωγή που θα πρέπει και αυτή να είναι ανταγωνιστική.

Άρα λοιπόν τα νησιά μας με την Τουρκία, τη Θράκη θα έχουν σημαντική οικονομική δυνατότητα με τη Μέση Ανατολή και η Νότια Ελλάδα βεβαίως και η Δυτική Ελλάδα οπωσδήποτε με την υπόλοιπη Μεσόγειο και την Ιταλία. Όχι ότι αναγκαστικά η Κρήτη δεν μπορεί να έχει σχέσεις με τα Βαλκάνια ή η Κέρκυρα με τη Μέση Ανατολή και ούτω καθεξής.

Η Θεσσαλία βεβαίως έχει μια παραδοσιακή γραμμή και τη συζητήσαμε με τον Πρόεδρο Εσάντ προχθές στη διάθεση που θέλει η Συρία να αναπτύξει τον τουρισμό Λατάκια – Βόλος. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον αναβίωσης αυτής της συνεργασίας και της γραμμής για την ανάπτυξη τουρισμού, εμπορίου και άλλων δυνατοτήτων.

Η Προεδρία μας προώθησε μια λογική ότι η Ευρώπη βεβαίως μεγαλώνει αλλά υπάρχουν και γειτονικές χώρες τους οποίους και αυτούς πρέπει να τους φέρουμε κοντά μας, η ευρύτερη Ευρώπη όπως την ονομάσαμε, μεταξύ των οποίων είναι και η Συρία και ελπίζουμε σύντομα να υπογράψουμε η Ευρωπαϊκή Ένωση με τη Συρία μια σημαντική σχέση σύνδεσης που θα ανοίξει τις πόρτες για μεγαλύτερο εμπόριο και οικονομική ανάπτυξη με τη Συρία. Το λέω διότι αυτό είναι ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος για το Βόλο. Ξέρω όμως και για τις παρευξείνειες περιοχές υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Βόλο.

Τέταρτο θέμα η αποκέντρωση όπως την ανέφερα και προηγουμένως. Ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση, τοπικοί φορείς για να παίρνονται εδώ οι αποφάσεις πέραν από τη γραφειοκρατία αλλά και να σχεδιάζεται η αναπτυξιακή πορεία σε περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο.

Μόνο εδώ μπορείτε εσείς να παίρνετε τις σωστές αποφάσεις. Μπορεί να δίνονται οι κατευθύνσεις από την κεντρική διοίκηση αλλά εμείς θα πρέπει να στηρίξουμε ώστε εσείς να παίρνεται τις αποφάσεις σας τις καθημερινές για τα προβλήματα και τις ευκαιρίες που βρίσκετε.

Μια διαφορετική λοιπόν αναμορφωμένη παρά τα μεγάλα βήματα που έχει κάνει η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι μόνο στα σπάργανα σε σχέση με το γίνεται στην Ευρώπη. Τέλος και τονίζω αυτό και θα το ξανατονίζω, πρώτη προτεραιότητα η παιδεία.

Η παιδεία είναι εκείνο το οποίο θα έχει καθοριστικό ρόλο για την ανάπτυξη σε κάθε περιοχή. Εκεί θα έρθει η επένδυση. Ο επενδυτής έρχεται πια εκεί που ξέρει ότι υπάρχει ανθρώπινο κεφάλαιο, ανθρώπινο δυναμικό κατάλληλα καταρτισμένο, με κατάλληλες γνώσεις.

Όταν λέμε «κατάλληλα καταρτισμένο» δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι είναι στενή η κατάρτιση αυτή, μόνο τεχνίτης και τεχνίτης. Αλλά είχα την ευκαιρία με τον Πρόεδρο της FIAT σε ένα αεροπλάνο που ήμουν να καθίσει δίπλα μου, ήμουν τότε Υπουργός Παιδείας και τον ρώτησα «ποιο είναι το επάγγελμα που εσείς θα ζητούσαμε για να μπει κάποιος στην επιχείρησή σας;». Λέει «να μάθει φιλοσοφία». Λέω «φιλοσοφία; για να το καταλάβω αυτό». Λέει «φιλοσοφία διότι εγώ τον θέλω να μπορεί να έχει τέτοιες γνώσεις, να μπορεί να μαθαίνει συνεχώς στη ζωή του, να εξελίσσεται, να αλλάζει. Την τέχνη θα του την μάθω εγώ, από κει και πέρα θέλω να μπορεί να μαθαίνει και άλλα πράγματα, να εξελίσσεται συνεχώς σε ένα στέλεχος».

Άρα λοιπόν πρέπει να δούμε την παραγωγή και τις αλλαγές στην οικονομία μας ότι θέλουμε έναν πολίτη που μπορεί συνεχώς να εκπαιδεύεται, να έχει γερές βάσεις παιδείας. Άρα λοιπόν η περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να στηριχθεί στην παιδεία.

Επειδή είμαστε σε ένα Πανεπιστήμιο να πω, και τα Πανεπιστήμια θα πρέπει να ξεφύγουν. Εδώ το κράτος φταίει αλλά κι εσείς πρέπει να βοηθήσετε από τον έντονο κρατισμό και την γραφειοκρατία και να μπορούν να έχουν πολύ μεγαλύτερη ευχέρεια και ευελιξία εκπαίδευσης και προγραμμάτων με την τοπική κοινωνία.

Μίλησα το πρωί με το Επιμελητήριο παραδείγματος χάρη στον τομέα του μετάλλου. Ή τα ΤΕΙ ή το Πανεπιστήμιο θα πρέπει να έχουν δυνατότητα πολύ γρήγορα να αναπτύσσουν προγράμματα, να αναπτύσσουν νέα επαγγέλματα, νέες ειδικότητες και νέες μετεκπαιδεύσεις ώστε να αντιμετωπίζεται η ανεργία.

Μου έλεγαν πολλοί από τους επιχειρηματίες ότι αν είχαμε συστηματικά προγράμματα σε διάφορους τομείς θα αντιμετωπίζαμε το μεγαλύτερο πρόβλημα της ανεργίας στο Βόλο, θα απορροφούσαμε δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος της ανεργίας και δεν θα χρειαζόμασταν να εισάγουμε τεχνίτες από τη Ρουμανία ή δεν ξέρω από πού αλλού. Όχι ότι και αυτοί οι άνθρωποι δεν θέλουν δουλειά αλλά θα μπορούσαμε πρώτα απ’ όλα να αντιμετωπίσουμε την ανεργία εδώ πέρα. Άρα λοιπόν και πάλι παιδεία. Ευχαριστώ πολύ.

Διαβάστε επίσης