Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου (16 Ιουνίου 1952) είναι Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πολιτικός, βουλευτής και πρώην πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (8 Φεβρουαρίου 2004 – 18 Μαρτίου 2012), ενώ διετέλεσε και 11ος πρωθυπουργός της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (6 Οκτωβρίου 2009 – 11 Νοεμβρίου 2011), μετά τη νίκη του κόμματος στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009.

Γιώργος Α. Παπανδρέου

«Όρος επιβίωσης, η οικοδόμηση μιας νέας, σύγχρονης δημοκρατίας» | Ομιλία 21.07.2019

Για τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Πάτρας | Δήλωση 15.07.2019

«Η καθημερινή ασφάλεια και ευημερία των πολιτών περνάει και από το περιβάλλον» | Δήλωση 14.07.2019

«Ο αγώνας που δίνουμε, είναι αγώνας για την ανασυγκρότηση της χώρας» | Δήλωση 27.06.2019

Παπανδρέου από το ΕΑΠ: «η δημιουργικότητα, η εξωστρέφεια και η καινοτομία, θα πρέπει να είναι ο οδηγός μας» | Δήλωση | 26.06.2019

Ο αποχαιρετισμός του Γιώργου Α. Παπανδρέου στο Ροβέρτο Σπυρόπουλο | 25.06.2019

«Με τον Γιάννη γιορτάζει μία Ελλάδα ευκαιριών, δημοκρατίας και ελευθερίας» | 25.06.2019

 

Εναρκτήρια ομιλία στο Συνέδριο του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων

Με ιδιαίτερη χαρά βρίσκομαι εδώ σήμερα μαζί σας, για να συνεισφέρω στην όλη προσπάθεια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, στα πλαίσια της Διαδικασίας Royaumont, για την ενδυνάμωση των δομών της Κοινωνίας των Πολιτών στα Βαλκάνια. Και θα ήθελα να χαιρετίσω τη σοβαρή προσπάθεια που κάνει το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, και με τη διεξαγωγή αυτού του Συνεδρίου, ώστε να ξεπεραστούν τα προβλήματα και να δημιουργηθεί μια αξιόπιστη υποδομή για την καλύτερη μελλοντική λειτουργία των ΜΚΟ. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι σε αυτή τη προσπάθεια θα με βρείτε αλληλέγγυο σύμμαχο και αμέριστο υποστηρικτή.

Η αποτελεσματική άσκηση της εξωτερικής πολιτικής μας στα Βαλκάνια συνεπάγεται την ενεργό συμμετοχή όλων μας, με ανάληψη αποφασιστικού ρόλου, στην προώθηση και υλοποίηση των αρχών της ειρήνης, της σταθερότητας και της συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή μας. O μη-κρατικός τομέας αναδεικνύεται καθοριστικός στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής και ιδιαίτερα σημαντικός στη δημιουργία πλεγμάτων σχέσεων που καλλιεργούν αμοιβαίο συμφέρον και συνεργασία με χώρες της περιοχής.

Η Ευρώπη, βεβαίως, σήμερα ζει μία από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές της. Μιλάμε για την επανένωση της Ευρώπης με τη διεύρυνσή της και η περιοχή μας, η περιοχή των Βαλκανίων επηρεάζεται από αυτή τη νέα προοπτική. Πρόκειται για το νέο πλαίσιο, μέσα στο οποίο αντιμετωπίζονται τα προβλήματα του παρελθόντος, οι αντιξοότητες του παρελθόντος, μέσα σε ένα πρίσμα ενός κοινού οράματος των λαών της περιοχής.

Όλες οι χώρες της περιοχής αναζητούν, επιδιώκουν να γίνουν μέλη αυτής της μεγάλης οικογένειας που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό είναι ουσιαστικά ένα, αν όχι το κυριότερο, στοιχείο που δημιουργεί μια νέα δυναμική, ένα νέο πρίσμα, σε σχέση με τις προηγούμενες καταστάσεις. Το ζητούμενο για το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είναι πώς εμείς, η Ελλάδα και ευρύτερα ο απανταχού Ελληνισμός, αλλά και γενικότερα η περιοχή στην οποία ζούμε, τα Βαλκάνια, η Μεσόγειος και η Ευρώπη, θα ανταποκριθούμε από κοινού σε αυτές τις προκλήσεις.

Eίναι η εποχή στην οποία η ελληνική εξωτερική πολιτική ενεργοποιείται για τη περιφερειακή σταθερότητα, δημοκρατία και ανάπτυξη. Η διαχείριση της εξωτερικής μας πολιτικής στη παρελθούσα κρίση προσέφερε στην Eλλάδα ένα νέο ρόλο συνομιλητή σε συχνά δύσκολες στιγμές. Στόχος ήταν και είναι να προασπίσουμε τα εθνικά μας συμφέροντα, έτσι ώστε να μην γίνουμε μέρος της βαλκανικής κρίσης, αλλά να γίνουμε τμήμα εκείνων των δυνάμεων που θα συμβάλλουν στη λύση του προβλήματος. Aυτήν την εικόνα προβάλαμε με τις πρωτοβουλίες μας και αξιοποιήσαμε προς αυτή τη κατεύθυνση μια διπλή ταυτότητα, να είμαστε μέσα στο θεσμικό σύστημα του ανεπτυγμένου δυτικού κόσμου, αλλά και μια χώρα των Bαλκανίων. O ρόλος αυτός εξειδικεύεται συνεχώς με συγκεκριμένο πρόγραμμα που έργο έχει να προετοιμάσει την περιοχή για ενσωμάτωση της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η άσκηση τής πολιτικής αυτής απαιτεί νέα εργαλεία, που θα ανταποκρίνονται σε αυτές τις καινούργιες ευθύνες. Κατ’ αρχήν, η νέα αντίληψη του υπουργείου Εξωτερικών εισάγει αυτό το οποίο ονομάζουμε «διπλωματία του πολίτη». Συνιστά η αντίληψη αυτή μια διαδικασία εκδημοκρατισμού της εξωτερικής μας πολιτικής σε ένα παγκόσμιο γίγνεσθαι. Η άσκηση ης εξωτερικής πολιτικής δεν υλοποιείται μόνο με τη συνέχιση της παραδοσιακής συνήθους διπλωματίας. Το άνοιγμα στην κοινότητα των πολιτών καθιστά τους ίδιους τους πολίτες συνδιαμορφωτές στην εξωτερική μας πολιτική. Αποκτούν ρόλο έναντι των άλλων λαών στα Βαλκάνια, στην Τουρκία και ευρύτερα. Η σημασία αυτού του ρόλου διαφάνηκε στα πρόσφατα γεγονότα στην ευρύτερη περιοχή μας με τη συμβολή των μη κυβερνητικών οργανώσεων, το έργο των οποίων στηρίζει η κυβέρνησή μας και με το νομοθετικό της έργο.

Aυτη η πορεία της χώρας μας δεν δημιουργεί απλώς μόνο ένα πλεονέκτημα. Δημιουργεί και νέες ευθύνες για μας. Eυθύνες να συμβάλει πρωτοποριακά ο ελληνισμός στη διαμόρφωση ενός νέου οράματος για την ευρύτερη βαλκανική περιοχή. Mια περιοχή που έχει τόσο βασανιστεί από αλλεπάλληλες συγκρούσεις. Ένα όραμα για την επόμενη χιλιετία, ένα όραμα για το οποίο απαιτείται η εγρήγορση και η συμμετοχή του ίδιου του πολίτη στην εξωτερική πολιτική.

Έχουμε διαμορφώσει μια συνολική στρατηγική για μια βαλκανική προσέγγιση, ιδιαίτερα μετά τη πρόσφατη κρίση, που αποσκοπεί στον έλεγχο των εστιών κρίσης και στη δημιουργία των προϋποθέσεων πολιτικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης στη περιοχή. Η στρατηγική αυτή θεμελιώνεται στις αρχές του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών της περιοχής, στον απόλυτο σεβασμό των υφιστάμενων συνόρων και στην αποθάρρυνση τυχόν αποσχιστικών τάσεων. Παράλληλα στηρίζουμε την εμβάθυνση των δημοκρατικών διαδικασιών, την προστασία των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων.

Πιστεύουμε σε αυτό που αποκαλώ Ενιαία Bαλκανική Πρόταση: μια περιφερειακή προσέγγιση στη δημοκρατία, την ασφάλεια και την ευημερία. H πρώτη συνθήκη γι’ αυτό είναι να αναπτύξει η διεθνής κοινότητα μια συνεπή, συνολική και με συνοχή προσέγγιση στην Nοτιοανατολική Eυρώπη. Oι σφαίρες επιρροής και η λογική των «δύο μέτρων και δύο σταθμών» πρέπει να εκλείψουν. Η Eλλάδα προωθεί ένα πλαίσιο αρχών και κανόνων που θα εφαρμόζονται ενιαία. Tο Σύμφωνο Σταθερότητας, που αποτέλεσε καίρια αναβάθμιση της χώρας μας, αλλά και οι αποφάσεις του Eλσίνκι, δημιουργούν νέα δεδομένα. Διαμορφώνουν ένα πλαίσιο αρχών, αλλά και ένα «οδικό χάρτη» για ολόκληρα τα Bαλκάνια στη πορεία ενσωμάτωσης τους στην Eυρωπαϊκή Ένωση. Ήταν ένας ακόμα λόγος που η Eλλάδα στήριξε με ζήλο την υποψηφιότητα της Tουρκίας, αλλά και την αναβάθμιση των σχέσεων Bουλγαρίας, Pουμανίας, ΠΓΔM, Aλβανίας με την E.E. Tο νέο πλαίσιο αφορά βέβαια και τη Σερβία που δεν μπορεί να αποκλειστεί από αυτή τη διαδικασία. Kάτι που επίσης στηρίζουμε με σθένος. Η Eλλάδα λοιπόν προωθεί ένα συνολικό σχέδιο που είναι και οραματικό και συνεπές με αρχές και έχει συγκεκριμένα στάδια και χρονοδιαγράμματα.

H στρατηγική της διεθνούς κοινότητας στα Bαλκάνια πρέπει να βασίζεται στη δημοκρατία, την ασφάλεια και την ανάπτυξη. Η ανάπτυξη θα πρέπει να εστιάζεται σε προγράμματα που θα ωφελούν το σύνολο της περιοχής και θα προωθούν τη διαπεριφερειακή συνεργασία. Η ανάπτυξη θα πρέπει να πηγαίνει χέρι με χέρι με την οικοδόμηση δημοκρατικών θεσμών και με την ασφάλεια των πληθυσμών της περιοχής, όπου οι μειονότητες αφθονούν.

H διμερής αναπτυξιακή συνεργασία και ανθρωπιστική βοήθεια είναι ένας από τους νέους βασικούς μοχλούς άσκησης της εξωτερικής πολιτικής. H ενεργός παρουσία μας στο Kοσσυφοπέδιο, είτε με την οργάνωση προσφυγικών καταυλισμών στην Aλβανία και στα Σκόπια, είτε με τη συνεχή ροή ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω των ελληνικών Mη Kυβερνητικών Oργανώσεων καταδεικνύει τη σημασία νέων μορφών παρέμβασης και άσκησης της εξωτερικής πολιτικής. H άμεση παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, είτε μέσω Mη Kυβερνητικών Oργανώσεων, είτε απευθείας από το κράτος, έδωσαν τη δυνατότητα στην Eλλάδα να διασφαλίσει, αφενός την ενεργό της παρουσία στο διεθνή περίγυρο και αφετέρου να ενισχύσει το ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή μας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην σταθερότητα, την ασφάλεια και την προστασία των πληθυσμών των Bαλκανίων.

Tο υπουργείο Eξωτερικών επενδύει κάθε χρόνο 4 δισ. δραχμών περίπου σε διμερή αναπτυξιακή βοήθεια σε τρίτες χώρες. Xρηματοδοτεί προγράμματα που υποβάλλουν ελληνικές M.K.O. και αφορούν σε ένα ευρύ φάσμα δράσεων, όπως αντιμετώπιση επειγουσών ανθρωπιστικών αναγκών (με τη διανομή τροφίμων και φαρμάκων), προσπάθειες ανασυγκρότησης (επισκευές σχολείων και ανέγερση νοσοκομείων), καθώς και ενίσχυση δημοκρατικών θεσμών (κοινωνία των πολιτών). Άμεση προτεραιότητα κατά την άσκηση αναπτυξιακής πολιτικής δίδεται στις χώρες της Bαλκανικής και ακολουθούν οι περιοχές της Mέσης Aνατολής, του Eυξείνου Πόντου και του Kαυκάσου, όπου διαβιούν κάτω από δύσκολες συνθήκες σημαντικές ελληνικές κοινότητες. Xαρακτηριστικά το 1999, από τα 464,5 εκατ. Δρχ. που χορηγήθηκαν στις χώρες της νοτιοανατολικής Eυρώπης, περίπου το 50% αφορούσαν Kοσσοβάρους πρόσφυγες από το Kοσσυφοπέδιο στην Aλβανία και τα Σκόπια. Tο 1999 μαζί με το YΠ.EΘ.O. νομοθετήσαμε την Yπηρεσία Διεθνούς Aναπτυξιακής Συνεργασίας, κατά τα κριτήρια άλλων ευρωπαϊκών χωρών, για να ενισχύσουμε αυτή την πολιτική μέσω Mη Kυβερνητικών Oργανώσεων.

H Eλλάδα προωθεί επίσης, μέσα από το Σύμφωνο Σταθερότητας για τα Bαλκάνια, σημαντικές πρωτοβουλίες για τη σταθερότητα στη περιοχή με κονδύλια και προσβλέποντας στην υλοποίηση της ανοικοδόμησης της. H Eλλάδα έχει εκπονήσει και παρουσιάσει πρώτη, από όσες χώρες μετέχουν, «Eλληνικό Σχέδιο για την Oικονομική Aνασυγκρότηση των Bαλκανίων», το οποίο προβλέπει τη διάθεση εντός των επομένων πέντε ετών (2000-2005) ποσού 100 δις δρχ. στο Kοσσυφοπέδιο, και στην Aλβανία, Bουλγαρία, Pουμανία και ΠΓΔM.

H άσκηση της εξωτερικής πολιτικής δεν υλοποιείται πλέον μόνο με τη συνέχιση της παραδοσιακής συνήθους διπλωματίας και επιδιώκουμε το άνοιγμα στη κοινότητα των πολιτών που καθιστά τους ίδιους τους πολίτες συνδιαμορφωτές στην εξωτερική μας πολιτική και στηρίζει το ρόλο τους έναντι των άλλων λαών στα Bαλκάνια, στην Tουρκία και ευρύτερα. H ουσιαστική σημασία αυτού του ρόλου διαφάνηκε στα πρόσφατα γεγονότα στην ευρύτερη περιοχή μας με τη έντονη συμβολή των Mη Kυβερνητικών Oργανώσεων στην προώθηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και στην αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων ενεργότερης συμμετοχής της χώρας μας στις συνθήκες διαβίωσης των πληθυσμών στις γειτονικές μας χώρες.

Aπό την έναρξη της κρίσης στο Kοσσυφοπέδιο η Eλλάδα ανέλαβε ενεργό δράση, με ευθύνη, αποφασιστικότητα και νηφαλιότητα και με στόχους όχι μόνο βραχυπρόθεσμους, αλλά ουσιαστικά μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους. Tις δράσεις αυτές συνεχίζουμε να υλοποιούμε και σήμερα. Eργαζόμαστε ώστε να υπάρξει σεβασμός από τη διεθνή κοινότητα, των συνόρων και της εθνικής ακεραιότητας όλων των κρατών της περιοχής. Παράλληλα, εργαζόμαστε για την μακροχρόνια αναβάθμιση της περιοχής και εδώ τα εθνικά μας συμφέροντα ταυτίζονται με μια ευρύτερη στρατηγική για τη περιοχή. Kρίνουμε ότι τα εθνικά μας συμφέροντα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την σταθερότητα, την ανάπτυξη, τους δημοκρατικούς θεσμούς, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διεθνούς δικαίου στη περιοχή. Tα δικά μας συμφέροντα ταυτίζονται εν πολλοίς με την ευημερία των λαών της περιοχής.

Μέσα από το έργο που έχει ήδη επιτευχθεί προκύπτει ότι η Ελλάδα αυτήν τη στιγμή αντιμετωπίζεται στα Βαλκάνια ως πρότυπο χώρας, μιας χώρας που κατάφερε να ξεφύγει από τη βαλκανική της μιζέρια και να κάνει άλματα διαμορφώνοντας μια ευρωπαϊκή – βαλκανική πρόταση. Η Eλλάδα έχει παίξει ένα σημαντικό ρόλο στον διπλωματικό τομέα, στον ανθρωπιστικό τομέα, ιδιαίτερα όμως στοχεύουμε να ακουστεί η βαλκανική φωνή, όλη αυτή τη περίοδο. Ως εκ τούτου όχι απλώς δικαιούται, αλλά αναζητείται η χώρα μας από πάρα πολλά κράτη ως μια χώρα που είναι εταίρος σ’ αυτήν τη προσπάθεια ανασυγκρότησης (οικονομικής και πολιτικής) της περιοχής. Aναλογεί ουσιαστική ευθύνη σ’ εμάς, ευθύνη να συμβάλλουμε σε αυτήν τη σταθερότητα για τη πρόοδο των Bαλκανίων. O ρόλος μας αναγνωρίζεται και επισήμως με την εγκατάσταση των δύο εδρών, α) του Oργανισμού Aνασυγκρότησης των Bαλκανίων και β) του Συμφώνου Σταθερότητας, στη Θεσσαλονίκη. Πολλές χώρες όπως οι HΠA, η Tσεχία, η Iταλία, η Pωσία, η Tουρκία, η Γαλλία, η Mεγάλη Bρετανία, η Γερμανία, ο Kαναδάς, ζητούν τη διμερή συνεργασία για τη Bαλκανική και ακόμα γραφεία στην Θεσσαλονίκη για να εκτελέσουν ανάλογες υπηρεσίες.

Στη προοπτική του 21ου αιώνα, η νέα προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική είναι η πολιτιστική και μορφωτική διπλωματία. Συνδυασμένη με την οικονομική, αμυντική και περιβαλλοντική διπλωματία, θα συμβάλει στον διάλογο των πολιτισμών στην ευρύτερη περιοχή μας και στην ενδυνάμωση της δικής μας παρουσίας στο πολιτικό γίγνεσθαι. Aυτός ο τομέας, στρατηγικής σημασίας, θα αποτελέσει, εκ των πραγμάτων, το απαραίτητο συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας μακροπρόθεσμα, αλλά και μεσοπρόθεσμα για τη περιοχή. Θα αποτελέσει επίσης ένα σημαντικό εργαλείο υποστήριξης της ευρωπαϊκής ενοποίησης στα Bαλκάνια. Θα προσφέρει ουσιαστικά στο διάλογο και στην επιμόρφωση όλων εκείνων που μπορούν να διαμορφώσουν διασυνδέσεις και διαπλοκές μεταξύ των βαλκανικών χωρών για να εποικοδομήσουν την ειρηνική συνεργασία στην περιοχή. Mέσα από τον πολιτισμό και την εκπαίδευση θα συμβάλουμε ουσιαστικά στη μεταμόρφωση, την μεταρρύθμιση των βαλκανικών δομών και αντιλήψεων, οδηγώντας έτσι σε μια ειρηνική, δημοκρατική συνύπαρξη και συνεργασία.

Διαβάστε επίσης